Paylaşımın altına yapılan bir yorumda ise bir vatandaş, oğlunun da aynı markette benzer bir uygulamaya maruz kaldığını, ameliyat için hastaneye gittiği sırada işten tazminatsız çıkarıldığını ve SGK'nın işsizlik maaşı bile vermediğini öne sürdü .
Sosyal Medyada Gündem Olan İddialar
Sosyal medya platformlarında paylaşılan bir gönderide, bir market çalışanı olduğu belirtilen kişi, işvereni tarafından son kullanma tarihi yaklaşan tavuk ürünlerini satın almaya zorlandığını belirtti. Paylaşımda, "Bana zorla ödettiler, çalıştığım süre boyunca 25-30 bine yakın ödedim böyle. Yılım dolmadan işten çıktım" ifadelerine yer verildi .
Gönderinin altına yapılan bir vatandaş yorumu ise iddiaların yaygınlığını gözler önüne serdi. Vatandaş, "Aynı markette oğlum da çalıştı bu kızın dedikleri doğru benim çocuğum da böyle şeyler almak zorunda bırakıldı ameliyat için hastaneye gitti sonrasında işten çıkarıldı tazminatsız SGK işsizlik maaşı bile vermedi düzen böyle çalışıyor" şeklinde yorum yaparak, iddiaları destekledi .
Sektörde Benzer İddialar Var
Bu iddialar, Türkiye'nin önde gelen zincir marketlerinde daha önce de gündeme gelmişti. Özellikle 3 harfli zincir marketlerinde çalışan işçilerin benzer uygulamalara maruz kaldığı yönünde çok sayıda haber ve sendika açıklaması bulunuyor .
Mağaza Market-Sen, Artvin'de çalışan işçilerin son kullanma tarihi geçmiş ürünleri satmaya zorlandığını iddia etmişti. Sendikanın açıklamasında, işçilerin tavuk, yoğurt gibi ürünlerin "aseton" ile son kullanma tarihlerinin sildirildiğini, bu şekilde ürünlerin son kullanma tarihinin görülemediğini ve satışa sunulduğunu belirttiği aktarılmıştı . Sendika, Tarım ve Orman Bakanlığı'nı zincir marketlerde acil denetim yapmaya çağırmıştı .
Daha önceki haberlerde de yine 3 harfli zincir marketlerde çalışan işçilerin, son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin satılması için baskıya maruz kaldığı, itiraz edenlerin işten çıkarılma tehdidiyle karşılaştığı belirtilmişti . Ayrıca envanter sayımlarında çıkan açıkların da işçilere ödetilmeye çalışıldığı iddia edilmişti . Malatya'da bir zincir market mağazasında yaşanan bir olayda ise satış müdürünün işçiye şiddet uygulayarak belgeler imzalattığı ve işçinin Kod-46 ile işten atıldığı öne sürülmüştü .
Tarihi Geçmiş Ürünler ve Gıda Güvenliği Endişeleri
Son kullanma tarihi geçmiş veya yaklaşan ürünlerin satışıyla ilgili iddialar sadece çalışanları değil, tüketicileri de yakından ilgilendiriyor. CHP Uşak Milletvekili Özkan Yalım, zincir marketlerde son kullanma tarihi yaklaşan tavuk ve kırmızı et ürünlerinin dondurularak tekrar satışa sunulduğu iddialarını gündeme getirmişti. Yalım, bu tür uygulamaların gıda zehirlenmelerine yol açabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu .
Torbalı'da bir markette ise bir vatandaş, satışa sunulan tavuk ürünlerinin etiketlerindeki son kullanma tarihlerinin silindiğini fark ettiğini ve durumu çalışanlara ilettiğinde "Sudandır" cevabını aldığını iddia etmişti .
Çalışanların Hakları ve Hukuki Boyut
Söz konusu iddialar, işçilerin ciddi hak kayıplarına uğradığını gösteriyor. Tazminatsız işten çıkarılma, işsizlik maaşı alamama ve zorla ürün satın aldırılması gibi uygulamalar, iş hukuku açısından önemli ihlaller teşkil ediyor.
Tazminatsız İşten Çıkarma ve İşsizlik Maaşı
İş kanununa göre işverenin belirli istisnai durumlar dışında işçiyi tazminatsız olarak işten çıkarma hakkı bulunmuyor . Tazminatsız işten çıkarılan işçiler, kıdem ve ihbar tazminatları için dava açarak haklarını arayabilirler . Ayrıca iş güvencesine tabi olan işçiler, haksız fesih durumunda işe iade davası açabilirler .
İşsizlik maaşı alabilmenin en önemli şartlarından biri, kişinin kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmasıdır . İşten çıkış kodunun bu durumu yansıtması gerekiyor . Eğer işveren işçinin işsizlik maaşı alamaması için hatalı bir kodla (örneğin istifa, 03 veya diğer neden, 22 gibi) çıkış bildirimi yaparsa, işçi mağdur olabiliyor .
İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi
SGK'ya bildirilen işten çıkış kodunun gerçeğe aykırı olduğunu düşünen işçiler, öncelikle işverenden düzeltilmesini talep edebilir. 10 günlük süre içinde işverenin e-bildirge sistemi üzerinden düzeltme yapması mümkün. Bu süre geçtikten sonra ise işverenin SGK'ya başvurması gerekiyor . İşveren talebi kabul etmezse, işçi durumu belgeleriyle birlikte İŞKUR'a başvurabilir veya yargı yoluna gidebilir .
Vatandaşlar ve Çalışanlar Ne Yapmalı?
Gıda güvenliği ihlalleriyle karşılaşıldığında veya bu tür iddialara tanık olunduğunda, vatandaşların ve çalışanların başvurabileceği resmî kanallar bulunuyor:
-
Alo 174 Gıda Hattı: Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı bu hat, gıda güvenliğiyle ilgili her türlü şikayetin yapılabileceği resmî bir iletişim kanalıdır .
-
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi): Tüm kamu hizmetleriyle ilgili şikayet ve taleplerin iletilebileceği bir platformdur .
-
Ticaret Bakanlığı Tüketici Hakem Heyetleri: Tüketici sorunlarıyla ilgili başvurular için kullanılabilir .
-
İŞKUR: İşsizlik maaşı başvuruları ve danışmanlık hizmetleri için.
-
SGK: İşten çıkış kodları ve sigorta haklarıyla ilgili bilgi almak için.
Mağaza Market-Sen gibi sendikalar da benzer durumlarla karşılaşan işçilere destek oluyor ve usulsüzlüklerin takipçisi olacaklarını açıklıyor.
