Samsun’un İlkadım ilçesinde 1995 yılında gerçekleştirilen yol genişletme çalışması sırasında ortaya çıkarılan Amisos Hazinesi, Karadeniz’in en dikkat çekici arkeolojik keşifleri arasında yer alıyor. Bir aile mezarında bulunan altın takılar, cam, mermer ve pişmiş toprak eserlerden oluşan hazine, bugün Samsun Müzesi’nin en ilgi gören koleksiyonları arasında sergileniyor.
Amisos Hazinesi 1995’te Tesadüfen Bulundu
Amisos Hazinesi, 28 Kasım 1995 tarihinde Samsun’un İlkadım ilçesine bağlı Cedit Mahallesi’nde gerçekleştirilen yol genişletme çalışmaları sırasında keşfedildi.
Çalışmalar sırasında toprak yüzeyinde oluşan bir açıklık üzerine müze yetkililerine haber verildi. Bölgeye gelen uzmanlar, açıklığın yeraltında bulunan bir mezar odasının tavan bölümünün çökmesiyle oluştuğunu belirledi.
Bunun üzerine alanda kurtarma kazısı başlatıldı. Ana kayaya oyularak oluşturulan mezar odasının yaklaşık 5 metreye 5 metre ölçülerinde ve 2,30 metre yüksekliğinde olduğu tespit edildi.
Mezar odasında toplam beş mezar bulunduğu, bunlardan üçünün kullanıldığı, ikisinin ise boş olduğu belirlendi. Bu durum, alanın bir aile mezarı olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Mezarda Bir Erkek ve İki Kadına Ait Kalıntılar Bulundu
Kurtarma kazısında kullanılan üç mezarın birinde erkek, diğer ikisinde ise kadınlara ait iskeletler bulundu.
Mezarların içerisinde altın ziynet eşyaları, taç, küpe, kolye, seramik, cam ve mermer eserler ile çeşitli mezar hediyeleri ortaya çıkarıldı. Buluntuların bir bölümünün mezara yerleştirildiği konumunu koruduğu belirlendi.
Altın eserlerin ince işçiliği ve zenginliği, mezarda bulunan kişilerin toplumun sıradan üyeleri olmadığını düşündürdü. Araştırmalarda erkek mezarının Pontus Krallığı’nın üst düzey yöneticilerinden birine, kadın mezarlarının ise bu kişinin eşi ve kızına ait olabileceği değerlendirildi.
Ancak mezarda bulunan kişilerin kimlikleri kesin olarak belirlenemedi. Bu nedenle Amisos Hazinesi’nin sahipleri, arkeoloji dünyasında hâlâ ilgi gören tarihî bir gizem olarak değerlendiriliyor.
Altın Eserler Pontus Krallığı Dönemine Işık Tutuyor
Amisos, antik dönemde Karadeniz’in önemli liman kentlerinden biri olarak öne çıktı. Kent, özellikle Pontus Kralı VI. Mithridates döneminde siyasi, ticari ve kültürel açıdan gelişti.
Amisos’ta bulunan altın eserlerin üzerindeki semboller ve işçilik özellikleri, VI. Mithridates döneminde basılan Amisos sikkeleriyle benzerlik gösteriyor. Bu durum, mezarın Pontus Krallığı’nın güçlü olduğu Helenistik dönemle bağlantılı olabileceği değerlendirmesini güçlendiriyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı kaynaklarda, Amisos Hazinesi’ne ait buluntuların MÖ 4. yüzyıl ile MÖ 1. yüzyıl arasındaki dönemlere tarihlendirildiği belirtiliyor. Altın süs eşyalarının ise özellikle MÖ 1. yüzyıla ait olabileceği değerlendiriliyor.
Hazine, yalnızca altın takılardan oluşmuyor. Buluntu grubu içerisinde metal, cam, mermer ve pişmiş toprak eserler de bulunuyor. Toplam 64 parçadan oluşan eserler, döneminin yaşam biçimi, sanat anlayışı ve mezar gelenekleri hakkında önemli bilgiler sunuyor.
Amisos Hazinesi Samsun Müzesi’nde Sergileniyor
Amisos Hazinesi, günümüzde Samsun Müzesi’nde özel bir bölümde sergileniyor. Altın taçlar, küpeler, kolyeler ve diğer süs eşyaları, ziyaretçilerin en fazla ilgi gösterdiği eserler arasında yer alıyor.
Amisos Antik Kenti’nin bulunduğu Amisos Tepesi ve çevresi, Helenistik ve Roma dönemlerinde nekropol alanı olarak kullanıldı. Bölgede yapılan kazılarda tümülüsler, kaya mezarları, lahitler ve farklı mezar yapıları ortaya çıkarıldı.
Baruthane Tümülüsleri’nde gerçekleştirilen kazılar da Amisos’un yalnızca tek bir mezardan ibaret olmadığını gösterdi. Bölgede bulunan anıtsal mezar odaları, kentin geçmişteki zenginliğini ve siyasi önemini ortaya koyuyor.
Bugün Samsun’un şehir dokusu içerisinde yer alan Amisos Tepesi, hem antik kent kalıntıları hem de Amisos Hazinesi nedeniyle kentin en önemli tarihî alanlarından biri olarak kabul ediliyor.
Yaklaşık 2 bin yıl önce yaşamış insanların kimlikleri kesin olarak bilinmese de mezarda bulunan eserler, Amisos’un Pontus Krallığı dönemindeki ihtişamını günümüze taşıyor. Amisos Hazinesi, Samsun’un geçmişten bugüne uzanan en değerli kültürel miraslarından biri olmayı sürdürüyor.
