Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Büroları, HSK Genel Kurulu’nun 18 Şubat 2026 tarihli kararı ve Adalet Bakanı ile HSK Başkanı Akın Gürlek’in 30 Temmuz 2026 tarihli oluruyla 174 adalet komisyonu merkezinde kuruldu. Bu bürolar, adli yargı ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri bünyesinde faaliyet gösterecek. Mülhakat adliyeleri de kapsamda yer alıyor.
Sadece liste değil, aktif süreç yönetimi
Yeni sistem, gecikmiş dosyaları pasif şekilde sıralayan bir yapı değil. Bürolar, dosyanın neden sonuçlanamadığını araştıracak ve tıkanıklığın kaynağına göre çözüm üretecek. Gecikmenin tebligat işlemlerinden, bilirkişi raporundan, yerine getirilmeyen talimattan, kolluk işlemlerinden, keşiften, kamu kurumlarından beklenen bilgi ve belgelerden, dönemsel iş yükü artışından ya da personel ihtiyacından kaynaklanıp kaynaklanmadığı tek tek belirlenecek.
Tespit edilen sorunlar yalnızca rapora yazılmayacak. İlgili kurumlarla iletişim kurulacak, yazışmalar yapılacak, alınan tedbirler takip edilecek ve işlem sonuçlanıncaya kadar süreç izlenecek.
Komisyon başkanları ve başsavcılar göreve başlıyor
Büroların çalışmaları, ilgili adalet komisyonu başkanı ile Cumhuriyet başsavcısının genel yönetimi ve sorumluluğu altında yürütülecek. Komisyon başkanları, adliye içindeki idari süreçleri koordine ederken; Cumhuriyet başsavcıları adliye dışındaki kamu kurumları, kolluk kuvvetleri ve diğer taraflardan kaynaklanan tıkanıklıkları çözecek.
HSK tetkik hâkimleri de 174 adalet komisyonu merkeziyle eşleştirildi. Tetkik hâkimleri sorumlu oldukları merkezlerle düzenli temas kuracak, sahadaki sorunları hızla HSK’ye aktaracak ve ülke genelinde başarılı uygulamaların paylaşılmasını sağlayacak.
Vatandaşlar da başvurabilecek
Devam eden dava ve soruşturmalarda makul süreyi aşan gecikmelere ilişkin talepler, Alo Adalet 135 hattı veya bürolara doğrudan yazılı başvuru yoluyla iletilebilecek. Başvuru sonrasında dosyanın durumu incelenecek, gecikmenin kaynağı analiz edilecek ve vatandaşa bilgi verilecek. Ancak mahkeme kararlarına itiraz, yargısal takdir kapsamdaki konular ve yalnızca hâkim-savcı şikâyeti içeren başvurular değerlendirmeye alınmayacak.
Bağımsızlık korunacak, teftiş olmayacak
Yeni modelde büroların faaliyetleri teftiş, denetim veya soruşturma niteliği taşımıyor. Hazırlanan veriler hâkim ve savcıların disiplin, sicil, iş cetveli veya yükselme süreçlerinde kullanılmayacak. Amaç, gecikmenin sorumluluğunu bireysel olarak yüklemek değil; idari ve organizasyonel tıkanıklıkları görünür kılmak ve yargı mensuplarını kurumsal koordinasyonla desteklemek.
Bürolar mahkeme kararlarını incelemeyecek, yargısal takdire müdahale etmeyecek ve kanun yolu mercii gibi çalışmayacak. Çalışmalar mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerine sıkı sıkıya bağlı kalınarak yürütülecek.
HSK Birinci Daire Başkanı Turan Kuloğlu, yeni yaklaşımı şöyle özetledi: “Her dosyada makul süre, her adliyede etkinlik, yargıda sıfır gecikme.”
Yıl sonunda hazırlanacak raporlarda yerel çözüm yöntemleri, kurumlar arası koordinasyon ve alınan tedbirlerin sonuçları yer alacak. Bu raporlar HSK tarafından kurumsal etkinlik açısından değerlendirilecek.
