Yazın en sıcak dönemleri için kullanılan eyyam-ı bahur ifadesi yeniden gündemde. Meteoroloji verileri, ağustos ayında Türkiye’nin özellikle güney ve doğu kesimlerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğine işaret ediyor. Uzmanlar, yüksek sıcaklık ve nemin sağlık üzerindeki etkilerine karşı vatandaşların dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Yaz mevsiminin en sıcak günlerini tanımlamak için halk arasında kullanılan eyyam-ı bahur, ağustos ayının ilk günlerinde yeniden gündeme geldi. Ancak bu ifade meteorolojik bir terim ya da resmi bir sıcak hava dalgası tanımı değil. Her yıl aynı tarihlerde veya aynı şiddette yaşanması beklenmeyen sıcak hava dönemlerini anlatmak için kullanılan geleneksel bir ifade olarak değerlendiriliyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün Ağustos 2026 için yayımladığı uzun vadeli tahminlerde ise Türkiye'nin birçok bölgesinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bekleniyor. MGM, Marmara'nın batısı ve güneydoğusu, Ege'nin kuzeyi, İç Anadolu, Orta ve Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu'da sıcaklıkların normallerin 1 ila 2 derece üzerinde olabileceğini öngörüyor.
Sıcaklıklar bölgelere göre farklı hissedilecek
Yaklaşan sıcak hava koşullarının Türkiye'nin tamamında aynı şekilde etkili olması beklenmiyor. MGM'nin kısa vadeli tahminlerine göre özellikle güney ve doğu kesimlerde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi beklenirken, kuzey ve iç kesimlerde dönem dönem sıcaklık düşüşleri görülebilecek.
1-4 Ağustos dönemine ilişkin tahminlerde kuzey ve doğu bölgelerin bazı kesimlerinde sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış ihtimali bulunuyor. MGM, 3 Ağustos'ta Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon'un iç kesimleri ile bazı doğu illerinde yağış beklerken, diğer bölgelerin az bulutlu ve açık geçeceğini bildiriyor.
Bu nedenle halk arasında eyyam-ı bahur sıcakları olarak adlandırılan dönemin etkisinin şehirden şehre farklılık göstermesi bekleniyor. Güney ve doğuda doğrudan yüksek sıcaklık öne çıkarken, nemin yüksek olduğu kıyı kentlerinde daha bunaltıcı bir hava hissedilebiliyor.
Türkiye’nin sıcaklık ortalaması yükseliyor
Kısa süreli sıcak hava dalgaları ile uzun vadeli iklim değişikliğini birbirinden ayırmak önem taşıyor. Tek başına belirli birkaç günlük sıcak hava dönemi iklim değişikliğinin kanıtı olarak değerlendirilemez. Ancak uzun yıllara yayılan meteorolojik kayıtlar Türkiye'de belirgin bir ısınma eğilimine işaret ediyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1970-2025 dönemine ilişkin verileri, Türkiye'nin yıllık ortalama sıcaklıklarında uzun vadeli yükseliş olduğunu ortaya koyuyor. Verilere göre 1970-1980 döneminde 12,7 derece olan ortalama sıcaklık, 2014-2025 döneminde 14,4 dereceye yükseldi. Bu iki dönem arasındaki fark yaklaşık 1,7 derece olarak hesaplanıyor.
MGM'nin resmi istatistiklerinde 2024 yılı 15,3 dereceyle 1970-2025 döneminin en yüksek yıllık ortalama sıcaklığına sahip yıl olarak öne çıkarken, 1992 yılı 11,4 dereceyle en düşük ortalamaya sahip yıl oldu. Bu veriler, tek bir sıcak hava dalgasından bağımsız olarak Türkiye'nin uzun dönemli sıcaklık eğiliminin izlenmesi gerektiğini gösteriyor.
Kentlerde sıcaklık daha bunaltıcı olabilir
Büyük şehirlerde yüksek sıcaklığın etkisini artırabilen unsurlardan biri de şehir ısı adası etkisi. Beton ve asfalt yüzeylerin gün boyunca güneşten aldığı enerjiyi depolaması, özellikle yoğun yapılaşmanın bulunduğu bölgelerde sıcaklıkların kırsal alanlara göre daha yüksek hissedilmesine yol açabiliyor.
Bu nedenle aynı hava sıcaklığı değeri, yeşil alanların fazla olduğu bir bölgede farklı, yoğun yapılaşmanın bulunduğu kent merkezinde ise daha bunaltıcı hissedilebiliyor. Özellikle yüksek nemle birleşen sıcak hava, vücudun terleme yoluyla serinlemesini zorlaştırabiliyor.
Sağlık Bakanlığı da aşırı sıcakların özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişiler, küçük çocuklar, hamileler, açık alanda çalışanlar ve kronik hastalığı bulunanlar açısından daha yüksek risk oluşturduğuna dikkat çekiyor. Bakanlığın önerilerinde günün sıcak saatlerinde mümkün olduğunca dışarı çıkılmaması, açık renkli ve bol kıyafetlerin tercih edilmesi ve yeterli sıvı alınması tavsiye ediliyor.
Sıcak havalarda bu saatlere dikkat
Sağlık Bakanlığı'nın aşırı sıcaklara ilişkin bilgilendirmesinde, günün en sıcak saatleri olan 10.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmaması öneriliyor. Yoğun fiziksel aktivite ve sporun ise mümkün olduğunca sabah veya akşam saatlerine bırakılması tavsiye ediliyor.
Vatandaşların sıcak günlerde susuz kalmamaya dikkat etmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetler kullanması ve uzun süre doğrudan güneş altında kalmaması önem taşıyor. Özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin sıcak havalarda daha yakından takip edilmesi gerekiyor.
Öte yandan mevcut meteorolojik tablo, Türkiye'nin tamamında kesintisiz ve aynı şiddette bir sıcak hava dalgası yaşanacağı anlamına gelmiyor. MGM'nin güncel tahminleri, güney ve doğu kesimlerde sıcaklıkların normallerin üzerinde kalmaya devam edeceğini, kuzey kesimlerde ise dönemsel serinleme ve yağışların görülebileceğini ortaya koyuyor.
