Günümüz modern toplumunda aile yapısını sarsan en büyük krizlerden biri olan "aldatma" olgusu, dijitalleşmenin ve değişen toplumsal değerlerin kıskacında yeniden şekilleniyor. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aldatma ve aldatılma psikolojisi üzerine yaptığı kapsamlı değerlendirmede, toplumdaki empati ve utanma duygusunun zayıflamasının ihaneti sıradanlaştırdığına dair ciddi uyarılarda bulundu. Teknolojinin aldatma eylemini hem daha kolay ulaşılabilir hem de daha zor saklanabilir hale getirdiğini ifade eden Tarhan, "Eskiden yalancının mumu yatsıya kadar yanıyordu, şimdi internete kadar yanıyor" sözleriyle dijital izlerin kalıcılığına dikkat çekti. Haberin detaylarında, aldatmanın arka planındaki psikolojik süreçler, kişilik bozuklukları ve sağlıklı bir ilişkiyi ayakta tutmanın formülleri yer alıyor.
İhanetin Karanlık Üçlüsü: Kimler Aldatmaya Daha Yatkın?
Aldatmanın temelinde sadece anlık dürtülerin değil, derin kişilik özelliklerinin yattığını vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, literatürde "Karanlık Üçlü" olarak bilinen risk grubuna dikkat çekti. Tarhan’a göre; yüksek narsisizm, düşük dürtü kontrolü ve yüksek dışa dönüklük bir araya geldiğinde, kişinin sadakat sınırlarını aşma ihtimali çarpıcı şekilde artıyor. Narsisistik bireylerin kendilerini her türlü ayrıcalığa hak sahibi görmeleri, empati yoksunluğu ile birleştiğinde partnerlerine verdikleri zararı görmezden gelmelerine yol açıyor.
"Aldatma bir ihanet travmasıdır" diyen Tarhan, bu durumun sadece fiziksel bir birliktelikten ibaret olmadığını, duygusal sadakatin ihlal edilmesinin de aynı yıkıcı etkiyi yarattığını belirtti. Kişinin arkasından bıçaklanmışlık hissi yaşadığı her durum, güven zeminini yerle bir ediyor. Özellikle merhamet ve şefkat duygularının zayıfladığı ilişkilerde, nezaket ve saygının yerini yalan ve ihanetin alması kaçınılmaz bir son olarak karşımıza çıkıyor.
Yalancının Mumu İnternete Kadar Yanıyor: Dijital Dünyada İhanet İzleri
Teknolojik gelişmelerin ilişkiler üzerindeki çift taraflı etkisini değerlendiren Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sosyal medya ve mesajlaşma platformlarının aldatmayı teknik olarak kolaylaştırdığını kabul ediyor. Ancak madalyonun diğer yüzünde, dijital dünyanın affetmeyen bir hafızası bulunuyor. Tarhan, "Dijital platformlar aldatma konusunda çok kolaylık sağladı ama aynı zamanda gizlenmesini de imkansız kıldı. Bırakılan dijital izler kaybolmuyor ve er ya da geç gün yüzüne çıkıyor" diyerek eşlerin birbirine karşı şeffaf olması gerektiğini vurguladı.
Güven temelli bir evlilikte telefonun saklanması veya şifrelerin gizlenmesi gibi davranışların "güven zedeleyici" olduğunu belirten Tarhan, eve gelindiğinde telefonun kapatılmasının veya ikinci bir telefon kullanılmasının aldatma şüphesini somutlaştıran ilk sinyaller olduğunu ifade etti. Kadınların duygusal okuryazarlık ve empati yeteneklerinin daha gelişmiş olması nedeniyle, bu çelişkili durumları ve beden dilindeki değişimleri erkeklerden çok daha hızlı fark edebildiğini de sözlerine ekledi.
Aldatılma Travması Eşin Ölümünden Daha mı Ağır?
Psikolojik araştırmalar ve stres ölçekleri, aldatılmanın yarattığı yıkımın boyutlarını gözler önüne seriyor. Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aldatılan bireylerin yaşadığı travmanın "yaşam olayları ölçeğinde" en yüksek puanlardan birine sahip olduğunu hatırlattı. Öyle ki, bazı vaka analizlerinde eşin aldatmasının yarattığı stres, eşin kaybından (ölümünden) bile daha yüksek bir travma puanı alabiliyor. Bu durumun temel sebebi, aldatılan kişinin benlik saygısının doğrudan hedef alınmasıdır.
"Ben sevilmeye değer değil miyim?" sorusuyla boğuşan birey, ağır bir depresyon sürecine girebiliyor. Tarhan, aldatılma sonrası bazı bireylerin "Sen beni aldattın, ben de seni aldatırım" diyerek intikam amaçlı aldatma yoluna gittiğini, ancak bunun yarayı iyileştirmek yerine sorunu daha da derinleştirdiğini belirtti. İhanetle sarsılan benlik saygısını onarmak için intikam değil, sağlıklı bir yas süreci ve uzman desteğiyle yeniden inşa sürecine girilmesi öneriliyor.
Pişmanlık mı Rasyonalizasyon mu? Aldatan Kişinin Zihinsel Manevraları
Aldatma eylemi gerçekleştikten sonra kişinin takındığı tavır, ilişkinin geleceği için hayati önem taşıyor. Tarhan, bazı kişilerin hatasını kabul etmek yerine durumu "rasyonelleştirmeye" çalıştığını söylüyor. "Zaten ilişkimiz bitmişti", "Artık bir şey hissetmiyordum" gibi cümlelerin birer "zihinsel manevra" olduğunu belirten ünlü psikiyatrist, bu savunma mekanizmalarının altında yatan vicdani rahatlama çabasına dikkat çekti.
Derin bir pişmanlık hissetmeyen birinin aynı hatayı tekrar etme olasılığının çok yüksek olduğu belirtiliyor. Affetme sürecine de değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, "Hemen bağışlamak doğru değildir. Samimiyet, sorumluluk bilinci ve bir bedel ödeme olup olmadığına bakılmalıdır" diyerek, güvenin tekrar inşası için somut adımlar atılması gerektiğini savundu. Yarayı sürekli kanatan, geçmişi ikide bir yüze vuran yaklaşımların ise iyileşmeyi engellediği ifade edildi.
Evlilikte Güvenli Bağlanma ve "Sıcak Yemek" Formülü
İlişkilerin temel taşının "güvenli bağlanma" olduğunu ifade eden Tarhan, çocukluktan gelen bağlanma stillerinin (kaygılı, kaçıngan veya dezorganize) yetişkinlikteki sadakat anlayışını doğrudan etkilediğini belirtti. İnsan beyninin tek başına yaşamaya değil, bir bağ kurmaya programlandığını vurgulayan Tarhan, evde güvenli bir alan oluşturmanın önemine işaret etti.
İlginç bir detay olarak, Amerika’daki stres ölçeklerinde bile yer alan "Haftada kaç gün birlikte sıcak yemek yiyorsunuz?" sorusunun, ilişkisel doyumu ve güvenli bağı gösteren bir kriter olduğunu söyledi. Göz teması, nitelikli sohbet ve birlikte geçirilen zamanın ilişki kalitesini artırdığını belirten Tarhan, "Eğer ev otel gibi kullanılıyorsa, orada güvenli bağ kalmamıştır. İlişkide en tehlikeli durum çatışma değil, iletişimsizliktir" dedi. Güven temelli ilişkileri bir "lazer ışığına" benzeten Tarhan, aynı yöne odaklanan çiftlerin dışarıdaki çeldiricilere karşı daha dirençli olduğunu vurguladı.
Geleceğin İlişkilerinde Ahlaki Direnç ve Güvenli Alan İnşası
İlişkilerin gelecekte daha karmaşık bir hal alacağını ancak umutsuzluğa yer olmadığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aldatmanın bir "zincirleme ihmalin sonucu" olduğunu ifade etti. Hataların küçükken fark edilip "vicdani bir temizlik" yapılması gerektiğini savunan Tarhan, bunu fiziksel hijyene benzetti: "Eliniz kirlenince hemen yıkarsanız hastalık oluşmaz, ancak iltihap beklerse tedavisi zordur."
Gelecekte ailelerin birer "sığınak" olabilmesi için ahlaki direncin şart olduğunu vurgulayan Tarhan, sadakatin sadece romantik ilişkilerde değil; işte, arkadaşlıkta ve her türlü insani bağda temel ilke olması gerektiğini hatırlattı. Nitelikli ilişkilerin "1+1=11" formülüyle büyüyeceğini, birbirini tamamlayan ve güven alanı oluşturan çiftlerin dijital çağın getirdiği dezenformasyon ve ayartmalara karşı en büyük korumaya sahip olacağını belirterek sözlerini tamamladı.
