Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), her yıl 11 Temmuz'da kutlanan Dünya Nüfus Günü dolayısıyla dikkat çekici bir bülten yayımladı. Bülkende, dünya genelinde ülkelerin toplam doğurganlık hızları ile doğuşta beklenen yaşam süreleri karşılaştırmalı olarak ele alındı. Peki Türkiye bu küresel tabloda nerede duruyor?
Dünyada En Çok Çocuk Nerede Doğuyor?
TÜİK verilerine göre 2025 yılında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu ülke 5,94 çocuk ortalamasıyla Çad oldu. Çad'ı 5,91 çocukla Somali ve 5,9 çocukla Kongo Demokratik Cumhuriyeti izledi. Listenin diğer ucunda ise tablo tamamen farklı bir görünüm sergiliyor. Toplam doğurganlık hızının en düşük seyrettiği ülke, 0,75 çocukla Güney Kore olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeyi 0,96 çocukla Singapur ve 1,00 çocukla Ukrayna takip etti.
Dünya genelinde toplam doğurganlık hızı ortalaması ise 2025'te 2,24 çocuk düzeyinde gerçekleşti. Bu noktada dikkat çeken bir ayrıntı var: Türkiye'nin doğurganlık hızı 1,42 çocuk ile bu dünya ortalamasının belirgin biçimde altında kaldı.
AB Ülkelerinde Doğurganlık Nasıl?
Avrupa Birliği üyesi 27 ülke özelinde yapılan incelemede de benzer bir tablo karşımıza çıkıyor. 2025'te AB içinde en yüksek doğurganlık hızına sahip ülke 1,74 çocukla Bulgaristan oldu. Bulgaristan'ı 1,71 çocukla Romanya ve 1,64 çocukla Fransa izledi. Doğurganlık hızının en düşük olduğu AB ülkesi ise 1,11 çocukla Malta olarak belirlendi. Bu ülkeyi 1,21 çocukla İtalya ve 1,22 çocukla Litvanya takip etti.
Erkeklerde Yaşam Süresi Rekoru Kimde?
Bültenin bir diğer önemli başlığı ise doğuşta beklenen yaşam süresi oldu. Birleşmiş Milletler'in dünya nüfus tahminlerine göre 2025 yılında dünya genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 73,5 yıl olarak hesaplandı. Bu süre erkeklerde 70,9 yıl, kadınlarda ise 76,2 yıl olarak kayıtlara geçti.
Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke 84,7 yılla Monako oldu. Monako'yu 84,4 yılla San Marino, 82,4 yılla ise Avustralya, Andorra ve Birleşik Arap Emirlikleri izledi. Listenin en alt sıralarında ise 53,5 yılla Çad yer aldı. Çad'ı 54,5 yılla Nijerya ve 54,9 yılla Güney Sudan takip etti.
Peki Türkiye bu tabloda nerede? Türkiye'de erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresi 75,5 yıl olarak belirlendi ve bu rakam dünya ortalamasının oldukça üzerinde kaldı.
AB ülkeleri arasında erkekler için en yüksek yaşam süresi 81,9 yılla İtalya'da görüldü. İtalya'yı 81,8 yılla İsveç ve 81,7 yılla Malta izledi. En düşük yaşam süresi ise 71,6 yılla Litvanya'da kaydedildi. Litvanya'nın ardından 71,9 yılla Letonya ve 72,5 yılla Bulgaristan geldi.
Kadınlarda Tablo Nasıl Değişiyor?
Kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke 88,7 yılla yine Monako oldu. Monako'yu 88 yılla Japonya ve 87,4 yılla Güney Kore izledi. En düşük yaşam süresi ise 55,1 yılla Nijerya'da görüldü. Nijerya'yı 57,4 yılla Çad ve 59,8 yılla Orta Afrika Cumhuriyeti takip etti.
Türkiye'de kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresi 80,7 yıl olarak açıklandı. Bu rakam da tıpkı erkeklerde olduğu gibi dünya ortalamasının belirgin biçimde üzerinde yer aldı.
AB üyesi ülkeler arasında kadınlar için en yüksek yaşam süresi 86,6 yılla İspanya'da kaydedildi. İspanya'yı 86,3 yılla Fransa ve 86 yılla İtalya izledi. En düşük yaşam süresi ise 79,5 yılla Bulgaristan'da görüldü. Bulgaristan'ın ardından 79,8 yılla Romanya ve 80,5 yılla Macaristan sıralamada yer aldı.
Veriler Ne Anlatıyor?
TÜİK'in Dünya Nüfus Günü 2025 bülteni, Türkiye'nin küresel demografik tabloda iki yönlü bir konumda olduğunu ortaya koyuyor. Doğurganlık hızında dünya ortalamasının altında kalan Türkiye, yaşam süresi göstergelerinde ise hem erkeklerde hem kadınlarda dünya ortalamasının üzerinde bir performans sergiliyor. Bu veriler, önümüzdeki dönemde nüfus politikaları açısından da yakından takip edilecek bir gündem maddesi olmaya devam edecek.
