E-ticaret sitelerinde bir ürünün ne kadar sevildiğini anlamak için bakılan yıldız puanları, yorum sayıları, beğeniler ve “çok satan” algısı her zaman gerçeği yansıtmayabiliyor.
Dijital ticarette büyüyen yapay etkileşim piyasasında, ücret karşılığında ürünlere olumlu yorum yazılması, beş yıldız verilmesi, ürünlerin favorilere eklenmesi ve alışveriş sepetlerine atılması gibi yöntemlerle tüketicilerde yüksek talep algısı oluşturulabiliyor.
Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu da bu tür uygulamalara ilişkin denetimleri artırdı.
Sahte etkileşim yalnızca yorumdan ibaret değil
TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, Reklam Kurulu incelemelerinde işletmelerin internet ortamındaki görünürlüğünü artırmak amacıyla farklı yapay etkileşim yöntemlerinin kullanıldığının belirlendiğini söyledi.
Çiğdemli’ye göre yapay etkileşim hizmetleri yalnızca olumlu yorum veya yüksek yıldız puanı vermekle sınırlı değil.
Bazı hizmetlerde ürünlerin ücret karşılığında;
favorilere eklenmesi, sepete atılması, görüntülenmesi, soru sorulması, beğenilmesi ve yüksek puanlanması
gibi işlemler gerçekleştirilebiliyor.
Böylece gerçekte sınırlı talep gören bir ürün, tüketicinin karşısına oldukça popülermiş gibi çıkabiliyor.
27 Eylül’de erişim engeli kararları gündeme geldi
Reklam Kurulu’nun 27 Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan kararlarında, yapay etkileşim hizmeti sunduğu belirlenen çok sayıda internet adresine yönelik erişim engeli kararı alınması dikkat çekti.
İncelemelerde takipçi, görüntülenme, yorum ve yıldız sayılarının yapay biçimde yükseltilmesine yönelik hizmetlerin yanı sıra, ürünlerin favorilere ve sepete eklenmesi üzerinden tüketicinin algısını değiştirmeye yönelik uygulamaların da mercek altına alındığı belirtildi.
Olumsuz tüketici yorumlarının gizlenmesine yönelik hizmetler de denetim başlıkları arasında yer alıyor.
Sahte yorum nasıl anlaşılır?
Sahte bir yorumu tek başına kesin olarak tespit etmek her zaman mümkün değil. Ancak bazı işaretler tüketiciye fikir verebilir.
Özellikle çok kısa süre içinde yüzlerce benzer olumlu yorumun gelmesi şüphe oluşturabilir.
“Harika ürün”, “mükemmel”, “kesinlikle alın” gibi ürüne ilişkin hiçbir somut ayrıntı içermeyen ve birbirine benzeyen çok sayıda yorum da dikkatle incelenmeli.
Yorumlarda aynı kelime kalıplarının tekrar edilmesi, benzer yazım yanlışlarının bulunması veya farklı kullanıcıların neredeyse aynı cümleleri kullanması yapay etkileşim ihtimalini artırabilir.
Sadece 5 yıldızlı yorumlara bakmayın
Bir ürünü değerlendirirken yalnızca en yüksek puanlı yorumları okumak yanıltıcı olabilir.
Tüketicilerin özellikle 1, 2 ve 3 yıldızlı değerlendirmeleri de incelemesi faydalı olabilir.
Düşük ve orta puanlı yorumlarda ürünün;
kalitesi, ölçüsü, dayanıklılığı, kargo süreci, ambalajı veya kullanım sırasında ortaya çıkan sorunları
hakkında daha ayrıntılı bilgiler bulunabiliyor.
Aynı şikâyetin birbirinden bağımsız çok sayıda kullanıcı tarafından tekrarlanması ise dikkate alınması gereken güçlü bir işaret olabilir.
“Doğrulanmış satın alma” ibaresi önemli
E-ticaret platformlarının bazıları, yorum yapan kişinin ürünü gerçekten satın alıp almadığını gösteren sistemler kullanıyor.
Bu nedenle “doğrulanmış alışveriş”, “ürünü satın aldı” veya benzeri ifadeler taşıyan yorumlara daha fazla ağırlık verilebilir.
Ancak bu ibare de tek başına yorumun tamamen tarafsız olduğunu garanti etmiyor.
Tüketicinin yorumların genel dağılımına ve içeriğine birlikte bakması gerekiyor.
Yorumların tarihlerini kontrol edin
Bir ürüne uzun süre boyunca az sayıda yorum gelirken birkaç gün içinde yüzlerce beş yıldızlı yorum eklenmesi olağan dışı olabilir.
Özellikle aynı gün veya birbirine çok yakın tarihlerde yoğun biçimde gelen olumlu değerlendirmeler dikkat çekebilir.
Ürünün satış geçmişiyle yorum sayısının uyumlu olup olmadığı da göz önünde bulundurulmalı.
Fotoğraflı yorumlar daha fazla bilgi verebilir
Gerçek kullanıcıların paylaştığı ürün fotoğrafları, satıcının profesyonel görsellerinden farklı olarak ürünün günlük kullanımda nasıl göründüğünü ortaya koyabilir.
Ancak fotoğraflı yorumlar da tek başına güvenilirlik garantisi değil.
Aynı fotoğrafın farklı kullanıcılar tarafından tekrar kullanılması veya ürünle ilgisi olmayan stok görsellerin paylaşılması da şüphe yaratabilir.
Satıcı ile ürün yorumunu birbirinden ayırın
E-ticaret sitelerinde ürün kalitesiyle satıcı hizmeti zaman zaman aynı yorum alanında değerlendirilebiliyor.
Bir ürün iyi olabilir ancak kargo veya müşteri hizmetleri kötü olabilir. Bunun tersi de mümkün.
Bu nedenle tüketicilerin ürünün kendisine ilişkin değerlendirmelerle satıcıya ilişkin değerlendirmeleri ayrı ayrı incelemesi daha sağlıklı sonuç verebilir.
Yıldız ortalaması tek başına yeterli değil
Bir ürünün 4,9 yıldız almış olması, otomatik olarak o ürünün kusursuz olduğu anlamına gelmiyor.
Toplam yorum sayısı, değerlendirmelerin tarih dağılımı, yorumların içeriği ve düşük puanlı yorumlardaki ortak sorunlar birlikte değerlendirilmeli.
Örneğin 20 yorumdan oluşan 5 yıldızlık ortalama ile 20 bin yorumdan oluşan 4,6 yıldızlık ortalama aynı anlamı taşımıyor.
Sahte yorumdan şüpheleniliyorsa ne yapılabilir?
Tüketici, bir değerlendirme veya ürün tanıtımının yanıltıcı olduğunu düşünüyorsa ilgili e-ticaret platformunun şikâyet ve bildirim mekanizmalarını kullanabilir.
Ayrıca ürünün açıklaması, satıcı bilgileri, fiyat geçmişi ve farklı platformlardaki değerlendirmeler karşılaştırılabilir.
Satın alma kararı yalnızca “çok satıyor”, “çok beğenildi” veya “5 yıldız” gibi göstergelere dayandırılmamalı.
Dijital alışverişte en güvenli yöntem, yorum sayısına değil yorumların niteliğine bakmak ve farklı kaynaklardan edinilen bilgileri birlikte değerlendirmek.
