Türkiye’de son dönemde yatırım fonları ve borsadaki bazı işlemler üzerinden yürütülen tartışmalar uluslararası piyasalara da taşındı.
Samsun Milletvekili Dr. Erhan Usta, küresel yatırımcıların yakından takip ettiği MSCI’nin Türkiye piyasasına ilişkin aldığı kararı değerlendirerek, konunun yalnızca belirli yatırım fonlarıyla sınırlı görülmemesi gerektiğini savundu.
Usta, MSCI’nin piyasa bütünlüğü, hisselerin gerçek halka açıklık oranları ve bazı fonlar üzerinden gerçekleştirildiğinden şüphelenilen koordineli işlemlere ilişkin kaygılar nedeniyle Türkiye endekslerindeki bazı değişiklikleri dondurduğunu belirtti.
MSCI’nin Türkiye kararı ne anlama geliyor?
MSCI, dünya genelinde büyük yatırım fonları ve kurumsal yatırımcıların referans aldığı hisse senedi endekslerini hazırlayan kuruluşlar arasında yer alıyor.
Kuruluşun ülkeleri ve hisse senetlerini hangi endekslerde tuttuğu, özellikle küresel fonların yatırım dağılımlarında önem taşıyor.
Türkiye halen “gelişen piyasa” sınıflandırmasında bulunuyor.
Gündeme gelen yeni uygulamayla birlikte Türkiye’deki hisse senetlerine ilişkin bazı endeks değişikliklerinin geçici olarak dondurulması kararlaştırıldı.
Bu kapsamda bazı şirketlerin endeks ağırlıklarının artırılması, yeni hisselerin belirli MSCI endekslerine dahil edilmesi ve şirketlerin daha üst endeks segmentlerine taşınması gibi işlemlere sınırlama getiriliyor.
Gözler Haziran 2027’ye çevrildi
MSCI’nin değerlendirmesinde en kritik tarihlerden biri Haziran 2027 olacak.
Türkiye sermaye piyasasında şeffaflık, gerçek hak sahipliğinin belirlenmesi, piyasa gözetimi ve koordineli işlemlere karşı yaptırımlar konusunda yeterli ve kalıcı ilerleme görülmemesi halinde daha ileri tedbirlerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Bunlardan biri de Türkiye’nin mevcut gelişen piyasa statüsünün yeniden değerlendirilmesi.
Bu aşama henüz alınmış bir statü düşürme kararı anlamına gelmiyor.
Türkiye şu anda MSCI tarafından gelişen piyasa kategorisinde değerlendirilmeye devam ediyor. Ancak yeterli ilerleme görülmemesi halinde gelecekte sınır piyasa veya daha farklı bir sınıflandırmaya geçiş konusunda değerlendirme süreci başlatılabilecek.
Usta: “Sorun fon piyasasının sınırlı bir alanında deniliyordu”
Erhan Usta açıklamasında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın, fon piyasasında yaşanan sorunların sınırlı bir alanı ilgilendirdiği yönündeki değerlendirmelerini de eleştirdi.
Usta:
“‘Sorun fon piyasasının sınırlı bir alanında’ diyordunuz. Umarım şimdi meselenin Türkiye borsasının tamamını etkileyecek boyutta olduğunu görmüşsünüzdür”
ifadelerini kullandı.
Usta’ya göre MSCI’nin kararı, fon piyasasında yaşanan gelişmelerin uluslararası yatırımcıların Türkiye piyasasına yönelik değerlendirmelerini de etkileyebilecek bir noktaya ulaştığını gösteriyor.
“Uluslararası piyasalara talimat veremezsiniz”
Erhan Usta açıklamasında en sert eleştirilerini yatırımcı güveni üzerinden yöneltti.
Sorunun açıklamalarla geçiştirilemeyeceğini savunan Usta:
“Uluslararası piyasalara talimat veremez, güven kaybını açıklamalarla örtemezsiniz”
dedi.
Usta, sermaye piyasalarında güvenin yeniden tesis edilebilmesi için soruşturmalarda bütün sorumluların ortaya çıkarılması ve yatırımcıların haklarının korunması gerektiğini belirtti.
Fon işlemlerindeki şüpheler neden MSCI’nin gündeminde?
Tartışmanın merkezinde bazı küçük ve orta ölçekli halka açık şirketlerdeki gerçek halka açıklık oranının yatırımcılar tarafından sağlıklı biçimde tespit edilip edilemediği bulunuyor.
Bazı yatırım fonlarının belirli şirketlerin hisselerinde yüksek yoğunlaşmaya gitmesi ve fonlarla şirketler veya pay sahipleri arasında yakın bağlantılar bulunduğuna ilişkin şüpheler, gerçek anlamda piyasada işlem gören pay miktarının sorgulanmasına neden oluyor.
Bu durum uluslararası yatırımcılar açısından önemli. Çünkü endekslerde bir şirketin ağırlığı hesaplanırken yatırım yapılabilir ve gerçekten halka açık hisse miktarı temel kriterlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Dolayısıyla görünürde halka açık olan ancak fiilen bağlantılı kişiler veya fonlar tarafından kontrol edildiği değerlendirilen hisseler, endeks hesaplamalarının güvenilirliğini de tartışmalı hale getirebiliyor.
Erhan Usta’dan soruşturmaların derinleştirilmesi çağrısı
Usta, yaşananların yalnızca teknik bir borsa düzenlemesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.
Fonlar üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen işlemlerde sorumluluğu bulunan kişilerin ortaya çıkarılması gerektiğini belirten Usta, yatırımcının uğradığı kayıpların da dikkate alınması çağrısında bulundu.
Usta açıklamasında ekonomi yönetimine yönelik:
“Bu mesele bütün sorumluları ortaya çıkarılarak, yatırımcının hakkı teslim edilerek doğru dürüst çözülmek zorunda”
ifadelerini kullandı.
Türkiye gelişen piyasa statüsünü kaybetti mi?
Hayır.
Türkiye’nin MSCI nezdindeki gelişen piyasa statüsü şu anda devam ediyor.
Gündemdeki gelişme Türkiye’nin statüsünün düşürüldüğü anlamına gelmiyor.
Ancak mevcut sorunlara ilişkin yeterli ve sürdürülebilir ilerleme sağlanmadığının değerlendirilmesi halinde Haziran 2027 sonrasında Türkiye’nin sınıflandırmasının yeniden ele alınması ihtimali bulunuyor.
Bu nedenle önümüzdeki aylarda atılacak düzenleyici adımlar, piyasa gözetimi, şeffaflık ve fon bağlantılarının nasıl denetleneceği hem yerli yatırımcılar hem de Türkiye piyasasını takip eden uluslararası fonlar açısından yakından izlenecek.
