Günlük yaşamda uyanma, yemek yeme ve uyuma saatlerini mümkün olduğunca sabit tutmak, ileri yaştaki bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığıyla ilişkili olabilir. ABD'deki Missouri Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, düzenli günlük alışkanlıklara sahip yaşlı yetişkinlerde daha az fiziksel ağrı ve depresyon belirtisi görüldüğünü ortaya koydu.
Journal of Behavioral Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, günlük yaşam düzeni ile uykusuzluk, ağrı, vücut kitle indeksi ve depresif belirtiler arasındaki ilişki incelendi. Sonuçlar, düzenli yaşam alışkanlıklarının yalnızca uyku kalitesiyle sınırlı olmayan bir sağlık ilişkisine sahip olabileceğini gösterdi.
Araştırmaya 67 yaşlı yetişkin katıldı
Çalışmada yaş ortalaması 68,3 olan 67 kişinin verileri değerlendirildi. Katılımcıların 37'sinde uykusuzluk belirtileri bulunurken, 30 kişi iyi uyuyan grupta yer aldı.
Araştırmacılar katılımcıların günlük yaşam alışkanlıkları, ağrı düzeyleri, vücut kitle indeksleri ve depresyon belirtilerini öz bildirimler üzerinden değerlendirdi. Böylece uyku düzeninin yanı sıra uyanma, yemek yeme ve sosyal etkileşim gibi günlük faaliyetlerin zamanlaması da incelendi.
Düzenli yaşayanlarda daha az ağrı ve depresyon belirtisi
Araştırmanın sonuçlarına göre günlük faaliyetlerini daha düzenli saatlerde gerçekleştiren katılımcılarda fiziksel ağrı ve depresyon belirtileri daha düşük seviyelerde görüldü. Bu ilişki, uyku sorunu yaşayan ve yaşamayan katılımcılarda da gözlendi.
Düzenli günlük ritme sahip kişilerde daha düşük vücut kitle indeksiyle de ilişki bulundu. Araştırmacılar, günlük yaşamın belirli bir düzende sürdürülmesinin sağlık göstergeleriyle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.
Çalışmada uykusuzluk yaşayan katılımcıların, iyi uyuyanlara kıyasla daha fazla ağrı ve depresyon belirtisi bildirdiği de belirlendi. Bununla birlikte günlük yaşam düzeninin, uyku kalitesinden bağımsız olarak sağlık göstergeleriyle ilişkili olduğu görüldü.
Biyolojik saat düzenli alışkanlıklardan etkilenebilir
Araştırmacılar, elde edilen bulguların olası açıklamalarından biri olarak sirkadiyen ritme işaret ediyor. Vücudun yaklaşık 24 saatlik biyolojik zamanlama sistemi olan sirkadiyen ritim; uyku ve uyanıklık döngüsünün yanı sıra hormon faaliyetleri, metabolizma ve ruh hali gibi süreçlerde rol oynuyor.
Uyanma, yemek yeme, sosyal etkileşim ve uyuma saatlerinin düzenli olması, vücuda günün hangi bölümünde bulunulduğuna ilişkin tekrarlayan zaman işaretleri sağlayabiliyor. Günlük programın sürekli değişmesi ise biyolojik saatin çevresel döngüyle uyumunu zorlaştırabiliyor.
Özellikle hafta içi erken kalkıp hafta sonu çok daha geç uyanmak gibi alışkanlıklar, sosyal jetlag olarak adlandırılan zamanlama uyumsuzluğuna yol açabiliyor. Araştırmacılar, günlük düzenin haftanın tamamında mümkün olduğunca tutarlı olmasının biyolojik ritmin korunmasına katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Araştırma kesin neden-sonuç ilişkisi göstermiyor
Bilim insanları, sonuçların dikkat çekici olmasına rağmen araştırmanın bazı sınırlılıkları bulunduğunu vurguluyor. Çalışmanın yalnızca 67 kişiyle yürütülmesi ve sağlık göstergelerinin katılımcıların kendi bildirimlerine dayanması, sonuçların daha geniş gruplara genellenmesini zorlaştırıyor.
Ayrıca araştırma, düzenli yaşam alışkanlıklarının ağrı ve depresyon belirtilerini doğrudan azalttığını kanıtlamıyor. Daha az ağrı yaşayan ve ruhsal açıdan daha iyi durumda olan kişilerin günlük yaşamlarını düzenli sürdürmelerinin daha kolay olması da mümkün.
Araştırmacılara göre daha geniş katılımlı çalışmalar, günlük yaşam düzeninin sağlık üzerindeki etkisini daha net ortaya koyabilir. Mevcut bulgular ise özellikle ileri yaştaki bireylerde uyku süresinin ve kalitesinin yanı sıra günün tamamındaki alışkanlıkların da dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
