Türkiye’de üretimi sınırlı olan siyah pirinç, Samsun ve Edirne’de yetiştirilen alternatif tarım ürünlerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Beyaz pirinçten farklı olarak koyu mor-siyaha yakın rengiyle öne çıkan ürün, bu rengini antosiyanin adı verilen doğal pigmentlerden alıyor.
Magnezyum, demir, lif ve çeşitli bitkisel bileşikler içeren siyah pirinç, beslenme özellikleri nedeniyle özellikle sağlıklı beslenmeyle ilgilenen tüketicilerin dikkatini çekiyor.
“Yasak pirinç” adı nereden geliyor?
Siyah pirinç dünyada zaman zaman “yasak pirinç” adıyla da anılıyor.
Bu ismin, ürünün geçmişte Çin’de hükümdarlar ve seçkin kesimlerle ilişkilendirilmesinden kaynaklandığı belirtiliyor.
Günümüzde ise siyah pirinç farklı ülkelerde ticari olarak yetiştiriliyor ve pirinç tüketiminin yaygın olduğu mutfaklarda farklı yemeklerde kullanılıyor.
Türkiye’de siyah pirinç üretiminin ilk örnekleri Edirne’de görülürken, ilerleyen yıllarda Samsun’da da üretimine başlandı.
Siyah pirinci farklı yapan ne?
Siyah pirinci diğer birçok pirinç çeşidinden ayıran en önemli özelliklerden biri dış kabuğundaki doğal pigmentler.
Antosiyaninler, aynı zamanda yaban mersini, böğürtlen ve mor renkli bazı sebze-meyvelerde de bulunan bileşikler arasında yer alıyor.
Siyah pirinç ayrıca lif, demir ve magnezyum gibi besin öğeleri içeriyor.
Bununla birlikte besin değerleri kullanılan çeşide, yetiştirme koşullarına, işleme yöntemine ve pişirme biçimine göre değişebiliyor.
Siyah pirinç tansiyonu düşürür mü?
Siyah pirincin son dönemde en fazla merak edilen yönlerinden biri tansiyon üzerindeki etkisi.
Üründe bulunan antosiyaninler ve fenolik bileşikler, kalp-damar sağlığı ve oksidatif stres üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Ancak mevcut veriler, siyah pirincin yüksek tansiyonu tek başına tedavi ettiği veya tansiyon ilacının yerine geçebileceği sonucunu desteklemiyor.
Bu nedenle hipertansiyonu bulunan kişilerin siyah pirinci tedavi amacıyla kullanmak yerine, doktorlarının önerdiği tedaviyi sürdürmeleri gerekiyor.
Kolesterolü düşürüyor mu?
Siyah pirincin lif ve antioksidan içeriğinin kolesterol metabolizması üzerinde olumlu etkileri olabileceğine yönelik araştırmalar da bulunuyor.
Ancak burada da kesin bir ayrım yapmak gerekiyor.
Siyah pirincin dengeli beslenmenin parçası olarak tüketilmesi mümkün olsa da yüksek kolesterolü ortadan kaldıran bir tedavi olarak değerlendirilmesi doğru değil.
Beslenme düzeni, fiziksel aktivite, genetik özellikler ve kullanılan ilaçlar kolesterol seviyelerinde birlikte rol oynuyor.
Kansere karşı koruyucu mu?
Siyah pirinçteki antosiyanin, fenolik bileşik ve diğer fitokimyasallar laboratuvar araştırmalarında inceleniyor.
Bu bileşiklerin antioksidan özelliklerinin hücresel süreçlerde bazı koruyucu etkiler gösterebileceği değerlendiriliyor.
Ancak siyah pirinç tüketiminin insanlarda kanseri önlediğini veya kanser tedavisi sağladığını gösteren yeterli klinik kanıt bulunmuyor.
Dolayısıyla bu konuda kullanılan “kanseri önlüyor” gibi kesin ifadeler bilimsel olarak temkinli ele alınmalı.
Samsun’da alternatif tarım ürünü
Siyah pirincin Samsun’da yetiştiriliyor olması, ürünü kent açısından yalnızca beslenme değil tarımsal ürün çeşitliliği bakımından da dikkat çekici hale getiriyor.
Türkiye’de beyaz pirinç çeşitlerine göre çok daha sınırlı tüketilen siyah pirinç, katma değeri yüksek alternatif ürün arayışında bulunan üreticiler için de farklı bir seçenek oluşturuyor.
Ürünün iç pazardaki bilinirliğinin henüz sınırlı olması ise tüketimin yaygınlaşmasının önündeki başlıklardan biri.
Siyah pirinç nasıl tüketiliyor?
Siyah pirinç klasik pirinç gibi pilav hazırlanmasında kullanılabiliyor.
Bunun yanında salatalarda, sebzeli yemeklerde ve bazı tatlı tariflerinde de tercih edilebiliyor.
Beyaz pirince göre pişirme süresi ve kullanılacak su miktarı farklılık gösterebildiği için ürünün çeşidine göre hazırlanması gerekiyor.
Samsun ve Edirne’de yetiştirilen siyah pirinç, sağlık konusunda ortaya atılan iddialardan bağımsız olarak farklı besin bileşimi, rengi ve tarımsal değeriyle Türkiye’de giderek daha fazla tanınan alternatif pirinç çeşitlerinden biri olarak öne çıkıyor.
