Suriye Kürt siyasetinin en tanınmış figürlerinden Salih Müslim, 11 Mart 2026'da Erbil'de tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi . Oğlu Amed Müslim'in Rudaw televizyonuna yaptığı açıklamaya göre, Müslim uzun süredir böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi görüyordu .
Salih Müslim kimdir?
Salih Müslim Muhammed, 3 Mart 1951'de Suriye'nin Halep iline bağlı Kobani (Ayn el-Arap) kentinde doğdu . 1970'li yıllarda İstanbul Teknik Üniversitesi'nde kimya mühendisliği eğitimi aldı ve 1977'de mezun oldu . Öğrencilik yıllarında, Mustafa Barzani'nin Irak hükümetine karşı mücadelesinden etkilenerek Kürt siyasi hareketine ilgi duymaya başladı .
Mezuniyetinin ardından kısa bir süre Londra'da bulunan Müslim, 1978-1990 yılları arasında Suudi Arabistan'ın milli petrokimya şirketi Petromim'de mühendis olarak çalıştı . 1993'te Halep'te bir mühendislik ofisi açtı .
Siyasi kariyeri
Müslim, 1998 yılında Irak Kürdistan Demokratik Partisi'nin (KDP) Suriye kolu olan Suriye Kürdistan Demokratik Partisi'ne (KDP-S) katıldı . Ancak partinin hedeflerine ulaşamaması nedeniyle hayal kırıklığı yaşayarak 2003'te bu partiden ayrıldı ve aynı yıl yeni kurulan Demokratik Birlik Partisi'ne (PYD) katıldı .
Önce partinin yürütme kurulu üyesi olan Müslim, 2010 yılında Asya Abdullah ile birlikte PYD Eş Başkanı seçildi . Eşi Ayşe Efendi ile birlikte Suriye'de hapsedildikten sonra 2010'da Irak'taki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) kampına kaçtı . Suriye İç Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2011'de Kamışlı'ya döndü .
Müslim'in başkanlığında PYD, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin ortaya çıkışında önde gelen siyasi parti ve aktör haline geldi . Eylül 2017'de düzenlenen 7. kongrede yeni eş başkanlar seçilinceye kadar bu görevi sürdürdü . 19 Haziran 2022'de yapılan 9. kongrede yeniden Asya Abdullah ile birlikte PYD eş başkanlığına seçildi ve 22 Eylül 2024'teki 10. kongreye kadar bu görevde kaldı .
Türkiye ile ilişkileri
Salih Müslim, Türkiye'de kamuoyunun yakından tanıdığı bir isimdi. 2013 ve 2014 yıllarında dönemin çözüm süreci sırasında, hükümet tarafından Suriye'nin geleceği hakkında müzakerelerde bulunmak üzere Türkiye'ye davet edilmişti . Kobani'nin IŞİD tarafından kuşatıldığı 2014 sonbaharında Ankara'ya giderek dönemin başbakanı Ahmet Davutoğlu ve MİT Müsteşarı Hakan Fidan ile görüştü .
Süleyman Şah Operasyonu sırasında İstanbul'da olduğunu belirten Müslim, Türk yetkililerle koordinasyon halinde çalıştığını ifade etmişti . Ancak çözüm sürecinin sona ermesiyle birlikte Türkiye'nin PYD'ye yönelik politikası sertleşti. 2018 yılında İçişleri Bakanlığı'nın "En çok aranan teröristler" listesine eklenen Müslim hakkında 4 milyon lira ödül konuldu .
25 Şubat 2018'de Türkiye'nin talebi üzerine Çekya'nın başkenti Prag'da gözaltına alınan Müslim, 2 gün sonra serbest bırakıldı . 17 Mart 2018'de Çek makamları Türkiye'nin iade talebini reddetti. Temmuz 2019'da kırmızı bültenden çıkartılan Müslim, PYD Başkanlık Konseyi Üyesi olarak görev yapmaya devam etti .
Görüşleri ve son açıklamaları
Müslim, son olarak BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, Suriye'de yaşananları "Kürtlere karşı komplo" olarak yorumlamış ve "Suriye Afganistan'a dönüşüyor" uyarısında bulunmuştu . Paris'te düzenlenen uluslararası toplantının ardından Halep'teki Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallerinde başlayan çatışmaları "aniden" ve "kalleşçe" olarak nitelendiren Müslim, "Bu, konsept düzeyinde bir şey. Burada Rojava'yı yok etme, özerkliği teslim alma ya da bitirme planı olduğunu gördük" ifadelerini kullanmıştı .
ABD'nin son dönemdeki tavrını "bir dereceye kadar sürpriz" olarak değerlendiren Müslim, "Amerikalılar hiçbir zaman bizi korumak için söz vermedi. Biz de böyle bir şey istemedik. Bu çıkar meselesiydi, ikimiz de DAEŞ'e (IŞİD) karşı birleştik" demişti .
Suriye yönetimiyle diyaloğa açık olduklarını kaydeden Müslim, anlaşamamaları durumunda ise "direneceklerini" belirtmiş, müzakere sürecinde en zorlu başlıklar olarak "meşru savunma, eğitim sistemi ve kadın haklarını" saymıştı .
Kişisel yaşamı
Ayşe Efendi ile evli olan Salih Müslim'in 5 çocuğu vardı . Oğlu Şervan Müslim, 9 Ekim 2013'te YPG saflarında IŞİD'e karşı Tel Abyad'ın batısında çıkan çatışmada öldürüldü ve Kobani'de binlerce kişinin katıldığı bir halk cenazesiyle toprağa verildi . Müslim'in Finlandiya'da oturma izni bulunduğu biliniyordu .
DEM Parti'den taziye mesajı
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti), Salih Müslim'in vefatı üzerine bir taziye mesajı yayımladı. Partinin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Müslim'in "Ömrünü halkının özgürlük mücadelesine adayan" bir isim olduğu ifade edildi .
Taziye mesajında, "Salih Müslim'e rahmet, ailesine ve halkımıza başsağlığı diliyoruz" denildi ve şöyle devam edildi:
"Salih Müslim'in bıraktığı direniş mirası, kalbi halkının özgürlüğü için atan herkesin pusulası olacak. Müslim, başta Kürt halkı olmak üzere halkların belleğinde sonsuza kadar özgürlük ve demokrasi şehidi olarak yaşayacak" .
Mesajda ayrıca Kürtçe olarak "Oxir be Hevalê Hêja, biranîna berxwedana te dê her û her rêya me ronî bike..." (Elveda Değerli Yoldaş, direnişinin anısı her zaman yolumuzu aydınlatacak) ifadelerine yer verildi .
Salih Müslim'in doğduğu kent Kobani'de toprağa verileceği kaydediliyor .
