İstanbul Valiliği, yaz aylarında tırmanışa geçen küresel sıcaklıklar ve artan orman yangını riskine karşı radikal ve son derece önemli bir güvenlik kararına imza attı. Valilikten yapılan resmi açıklamaya göre; 16 Temmuz ile 28 Ekim 2026 tarihleri arasında il genelinde havai fişek, işaret fişeği, meşale ve benzeri tüm patlayıcı/yanıcı maddelerin satışı ve bireysel kullanımı tamamen yasaklandı.
Tarihi yasak kararının yürürlüğe girdiği bugün, kararı değerlendiren Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, geçmişte yaşanan küresel faciaları hatırlatarak bilinçsiz patlayıcı kullanımının ve depolanmasının ölümcül sonuçlarına karşı uyardı.
"Karpuz Alır Gibi Alıp Evde Depolayamazsınız!"
Patlayıcı maddelerin kimyasal yapıları gereği son derece kararsız ve hassas ürünler olduğuna dikkat çeken Dr. Rüştü Uçan, maytap ve havai fişeklerin sadece bilinen yöntemlerle (fitille) ateşlenmediğini vurguladı:
"Bu patlayıcılar bizim gidip marketten karpuz alır gibi, sıradan bir tüketim malzemesi gibi satın alıp evde, depoda muhafaza edeceğimiz malzemeler değildir. Sadece fitil ateşlenince çalışmazlar; aşırı sıcaklıktan, vücudumuzdaki statik elektrikten ya da havada uçuşan görünmez küçük bir kıvılcımdan bile kendi kendine patlayabilirler. Özel iklimlendirme ve muhafaza şartlarında saklanmaları gerekir."
Uçan, bu tür malzemelerin nakliyesinde, depolanmasında ve ateşlenmesinde mutlaka askeri personel veya emniyet görevlileri gibi özel eğitim almış uzman kişilerin rol alması gerektiğini ifade etti.
Irak'taki Düğün Salonu Faciası Hafızalarda
Geçmişte benzer ihmaller nedeniyle yüzlerce insanın hayatını kaybettiği zincirleme felaketleri hatırlatan Dr. Uçan, kapalı mekanlardaki kontrolsüz kullanıma değindi:
"İş sağlığı ve güvenliği açısından geçmiş olaylar bize acı dersler veriyor. Irak'ta bir düğün salonunda iç mekanda ateşlenen havai fişekler yüzünden perdeler ve plastik süslemeler saniyeler içinde alev aldı. Yaklaşık 200 insan can verdi. Felaketi büyüten sadece ilk patlama değil; sonrasında oluşan panik, kaçış yollarının yetersizliği ve kapıların kilitli olmasıydı."
Ayrıca kapalı organizasyonlarda uçan balonların yüksekte kalması için kullanılan helyum gazlı balonların da yangın esnasında alevleri hızla büyüterek ağır yaralanmalara ve facialara zemin hazırladığı uyarısında bulunuldu.
Stadyum Meşaleleri ve Merdiven Altı Üretim Tehdidi
Özellikle futbol müsabakalarında stadyumlara sokulan meşalelerin de binlerce insanın can güvenliğini tehlikeye attığını belirten Uçan, bu yanıcı maddelerin de yasak kapsamında çok sıkı denetlenmesi ve cezaların artırılması gerektiğini söyledi.
Kayıt dışı üretimin ("merdiven altı") tehlikesine de değinen uzman, standart dışı üretilen patlayıcıların daha üretim aşamasındayken fabrika ortamı dışındaki güvensiz şartlar nedeniyle işçi ölümlerine ve patlamalara davetiye çıkardığını aktardı.
İSG Uzmanından Caydırıcı Çözüm Önerisi: "Okudum, Anladım" Belgesi
Dr. Rüştü Uçan, satış noktalarında uygulanabilecek ve bireysel alımları tamamen bitirebilecek yasal bir öneri sundu:
-
Hukuki Taahhüt İmzalatılmalı: "Bu ürünü satın alan her kişiye, 'Bu üründen kaynaklı bir yangın veya yaralanma meydana gelirse 1 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası alacağımı biliyorum. Okudum, anladım' yazılı bir belge imzalatılsa, emin olun birçok kişi o an bu tehlikeli alışverişten vazgeçecektir."
-
Sıkı Takip ve Fatura Zorunluluğu: Satılan her maytap ve havai fişeğin faturalandırılması, faturasız satışlarda sorumluluğun doğrudan satıcı firmaya yüklenerek ağır para cezalarının verilmesi gerektiği vurgulandı.
