Sosyal medya platformlarının mevcut hesaplarda 31 Mart 2027’ye kadar yaş doğrulaması yapması gerekiyor. Düzenlemeyi değerlendiren Üsküdar Üniversitesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Zindan Çakıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacağını, 15-17 yaş grubuna ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet verileceğini söyledi. Çakıcı, yaş doğrulama sürecinde sahte mesajlara karşı dikkatli olunması ve yalnızca resmî kanalların kullanılması gerektiğini vurguladı.
1 Kasım 2026’da yürürlüğe giren sosyal medya düzenlemesi, platformlara yaş doğrulama ve çocuk kullanıcılar için özel güvenlik önlemleri uygulama yükümlülüğü getirdi. Mevcut hesapların doğrulanması için belirlenen 31 Mart 2027 tarihi yaklaşırken, hesapların nasıl değerlendirileceği ve kişisel verilerin nasıl korunacağı önem taşıyor.
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Zindan Çakıcı, düzenlemenin teknik işleyişini, ebeveyn denetimini ve çocukların dijital güvenliği açısından dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
15 yaş altına hizmet sunulamayacak
Çakıcı, düzenlemenin yaş gruplarına göre farklı uygulamalar öngördüğünü belirterek, “15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmete alınacak.” dedi.
Platformların yalnızca yaş kontrolü yapmakla yetinemeyeceğini ifade eden Çakıcı; çocuk hesaplarının gizlilik ayarlarının, içerik sunumunun, iletişim özelliklerinin ve öneri sistemlerinin de yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirilmesi gerektiğini söyledi.
Yaş doğrulaması e-Devlet belirteciyle yapılacak
Sistemin temelinde e-Devlet üzerinden oluşturulacak yaş doğrulama belirtecinin bulunduğunu anlatan Çakıcı, kullanıcının kimliğini doğruladıktan sonra Siber Güvenlik Başkanlığının hizmeti aracılığıyla belirteç oluşturacağını ve bunu sosyal medya platformuna yükleyeceğini belirtti.
Platformun belirteci doğrulayarak kullanıcının yaş grubunu tespit edeceğini aktaran Çakıcı, “Belirteçte kişinin kimlik bilgileri veya doğum tarihi bulunmayacak. Yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerini karşılayıp karşılamadığı bilgisi yer alacak.” ifadelerini kullandı.
Çakıcı, bu yöntemde kimlik bilgilerinin sosyal medya şirketlerine aktarılmadığını, platformun yalnızca ilgili yaş eşiğinin karşılanıp karşılanmadığını öğrendiğini söyledi. Bununla birlikte sistemin güvenliğinin, belirtecin güvenli biçimde oluşturulmasına, doğru doğrulanmasına ve uygulamanın denetlenmesine bağlı olduğunu vurguladı.
Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027
Sosyal medya platformlarının mevcut hesapları da sisteme dâhil etmekle yükümlü olduğunu belirten Çakıcı, “Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekiyor.” dedi.
Yaş doğrulamasında 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları kapatılacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet koşullarına geçirilecek.
Çakıcı, 31 Mart 2027’ye kadar doğrulama yapmayan bütün hesapların otomatik olarak kapatılmasının veya verilerinin silinmesinin yönetmelikte ayrıca düzenlenmediğine dikkat çekti. Doğrulama yükümlülüğü ile hesaplara uygulanacak işlemlerin birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti.
Hesap kapatma kararına itiraz edilebilecek
Hesabı kapatılan kullanıcının başvuru veya itiraz mekanizmasını işletmesi durumunda, süreç tamamlanıncaya kadar hesaptaki içeriklerin ve kişisel verilerin silinemeyeceğini anlatan Çakıcı, itiraz prosedürü işletilmezse verilerin gecikmeksizin silinmesi gerektiğini söyledi.
İtirazların yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Çakıcı, platformların ücretsiz, Türkçe ve erişilebilir bir başvuru mekanizması sunmak ve anlamlı insan incelemesi yapmak zorunda olduğunu ifade etti.
Sahte yaş doğrulama mesajlarına dikkat
Yaş doğrulama sürecinin dolandırıcılık girişimlerine konu olabileceğini belirten Çakıcı; sahte SMS, e-posta ve bağlantılar üzerinden kişisel ve finansal bilgilerin ele geçirilmeye çalışılabileceği konusunda uyardı.
Çakıcı, “Yaş doğrulama işlemleri yalnızca resmî e-Devlet Kapısı veya resmî mobil uygulama üzerinden yapılmalı. Kullanıcılar mesajlarla gönderilen şüpheli bağlantılara tıklamamalı ve e-Devlet şifrelerini üçüncü kişilerle paylaşmamalı.” dedi.
VPN, yaş doğrulamasının yerine geçmeyecek
Yaş doğrulamasının kullanıcının konumuna değil, doğrulanmış yaş bilgisine dayandığını belirten Çakıcı, VPN kullanımının yaş doğrulama belirtecinin yerine geçmeyeceğini ifade etti.
Bir çocuğun ebeveynine ait hesabı kullanması gibi durumların tamamen engellenmesinin daha güç olduğunu söyleyen Çakıcı, kullanıcının yaş grubuyla uyumsuz hareket ettiğine ilişkin makul şüphe oluşması durumunda hesabın askıya alınabileceğini ve yeniden doğrulama istenebileceğini aktardı.
Çakıcı, düzenlemenin kısıtlamaları aşma girişimlerini zorlaştırabileceğini ancak bütün yöntemleri kesin olarak ortadan kaldıracağının söylenemeyeceğini belirtti.
“Başarı yalnızca kapatılan hesap sayısıyla ölçülmemeli”
Çocukların dijital güvenliğinin yalnızca yasal sınırlamalarla sağlanamayacağını vurgulayan Çakıcı, okullarda dijital okuryazarlık eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çakıcı, “Çocuklara kişisel verilerini koruma, siber zorbalığı tanıma, yanlış bilgiyi ayırt etme ve algoritmaların içerik tercihlerini nasıl etkilediğini anlama becerileri kazandırılmalı.” dedi.
Düzenlemenin etkisinin; yaş doğrulama sisteminin doğruluk oranı, kısıtlamaları aşma girişimleri, zararlı içeriklere maruz kalma, siber zorbalık, kişisel veri ihlalleri ve dijital okuryazarlık düzeyi birlikte değerlendirilerek izlenmesi gerektiğini belirtti.
Çakıcı, “Asıl amaç çocukları yalnızca sosyal medyadan uzaklaştırmak değil, dijital ortamda daha güvenli ve bilinçli bireyler olarak yetiştirmek.” ifadelerini kullandı.
