Samsun, sahip olduğu verimli ovaları, farklı iklim özellikleri ve tarıma elverişli arazileriyle Karadeniz Bölgesi'nin önemli meyve üretim merkezleri arasında bulunuyor. Çarşamba ve Bafra ovalarının yanı sıra kırsal ilçelerde de farklı meyve türleri yetiştiriliyor. Fındık ve kivi üretimiyle öne çıkan kentte kızılcık, muşmula, ceviz, şeftali, elma ve aronya gibi ürünler de dikkat çekiyor.

Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 tarihli Samsun Tarımsal Yatırım Rehberi'nde yer alan TÜİK 2024 verilerine göre, kentte toplam 1 milyon 281 bin 660 dekar toplu meyvelik alanında 170 bin 898 ton üretim gerçekleştirildi. Bu rakamlar Samsun'un meyve üretimindeki ekonomik ağırlığını ortaya koyuyor.

Samsun fındık üretiminde Türkiye ikincisi

Samsun'un meyve üretiminde en büyük payı fındık oluşturuyor. 2024 yılında kentte 114 bin 89 ton fındık üretildi. Bu miktar, Türkiye'nin aynı yıl gerçekleştirdiği 717 bin tonluk üretimin yaklaşık yüzde 15,9'una karşılık geliyor. Samsun, fındık üretiminde Türkiye genelinde ikinci sırada yer aldı.

Fındık, özellikle kırsal ilçelerde üreticilerin önemli gelir kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor. Ürünün yalnızca kabuklu olarak satılması değil, işlenerek katma değerli gıda ürünlerine dönüştürülmesi de kent açısından ekonomik fırsat oluşturuyor.

Samsun'da 75 liraya satılıyor: Palamutun bu isimlerini bilen az
Samsun'da 75 liraya satılıyor: Palamutun bu isimlerini bilen az
İçeriği Görüntüle

Kivi üretiminde Samsun Türkiye'nin önemli merkezlerinden

Samsun'un öne çıkan bir diğer meyvesi ise kivi. 2024 yılında kentte 13 bin 599 ton kivi üretildi. Türkiye'nin toplam kivi üretiminin yüzde 14,74'ünü karşılayan Samsun, bu alanda Türkiye dördüncüsü oldu.

Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün tarımsal üretim planında kivi yetiştiriciliğinin Terme, Çarşamba ve Tekkeköy ilçelerinde yaygınlaştırılması hedeflendi. Kivinin fındığa alternatif gelir kaynağı olabileceği, muhafaza süresinin uzunluğu ve pazarlama imkânları nedeniyle üreticiler açısından değerlendirilebilecek ürünlerden biri olduğu belirtildi.

Kızılcık ve muşmula da Samsun'da yetiştiriliyor

Samsun'un meyve çeşitliliğinde daha az bilinen yöresel ürünler de bulunuyor. Kızılcık, bunların başında geliyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 2024 yılı çalışma raporunda yer alan TÜİK verilerine göre kentte 1.205 ton kızılcık üretimi gerçekleştirildi.

Kızılcık, ekşi tadı nedeniyle özellikle marmelat, reçel, şerbet ve komposto yapımında değerlendiriliyor. Meyvenin işlenerek farklı ürünlere dönüştürülmesi, üreticiler için taze satışın dışında alternatif pazarlar oluşturabilir.

Karadeniz'de töngel veya döngel adıyla da bilinen muşmula da Samsun'da yetiştirilen meyveler arasında yer alıyor. 2024 verilerine göre kentte 432 ton muşmula üretildi. Sonbaharda olgunlaşan bu meyve taze tüketimin yanı sıra reçel ve marmelat yapımında da kullanılıyor.

Şeftali, elma ve ceviz üretimi de öne çıkıyor

Samsun'da fındık ve kivinin dışında şeftali, elma, armut ve ceviz üretimi de yapılıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 yatırım rehberinde yer alan 2024 verilerine göre kentte 8 bin 307 ton şeftali, 14 bin 255 ton elma ve 3 bin 872 ton armut üretildi.

Aynı yıl ceviz üretimi 2 bin 196 ton olarak kayıtlara geçti. Ayva üretimi 1.425 ton, incir üretimi ise 1.422 ton oldu. Erik, kiraz, vişne, dut ve Trabzon hurması da kentte yetiştirilen diğer meyveler arasında yer aldı.

Aronya üretimi için de çalışmalar yapıldı

Samsun'da alternatif meyve üretimine yönelik çalışmaların örneklerinden biri aronya oldu. Çarşamba ilçesine bağlı Gülyazı Mahallesi'nde 2020 yılında 10 dekarlık alanda başlayan yetiştiricilik çalışmaları, sonraki yıllarda kamu destekli projelerle genişletildi.

Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün yayımladığı bilgilere göre, Çiftçi Kayıt Sistemi verileri itibarıyla kentte 42 üreticinin toplam 215 dekarlık alanda aronya yetiştiriciliği yaptığı bildirildi. Aynı açıklamada üretimin yaygınlaştırılması için 10 ilçede 38 üreticiye 75 dekarlık alanda dikilmek üzere 15 bin fidan desteği sağlanmasının planlandığı belirtildi.

Aronya; taze tüketimin yanı sıra meyve suyu, kurutulmuş ürün ve farklı gıda ürünlerinin hazırlanmasında kullanılabiliyor. Ancak Samsun'daki üretimin güncel büyüklüğünü ortaya koymak için yeni üretim alanı ve hasat verilerinin açıklanması gerekiyor. 2023 yılına ait rakamlar bugünkü üretim miktarı olarak değerlendirilmemeli.

Samsun'da hangi meyvelerin üretim potansiyeli var?

Samsun'un farklı iklim ve arazi koşulları, tek bir meyve türüne bağlı kalmadan üretim çeşitliliği oluşturulmasına imkân sağlıyor. Fındık ve kivi mevcut üretim gücüyle öne çıkarken kızılcık, muşmula, aronya, böğürtlen, ahududu ve maviyemiş gibi ürünler de alternatif üretim başlıkları arasında değerlendirilebilir.

Ancak bir meyvenin bölgede yetişebilmesi, her ilçede ticari ölçekte kârlı üretim yapılabileceği anlamına gelmiyor. Toprak yapısı, rakım, don riski, yağış, sulama imkânı, hasat işçiliği, soğuk zincir ve pazara erişim gibi koşulların üretim öncesinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Üretimde asıl fırsat katma değerli ürünlerde

Samsun'un meyve üretimindeki potansiyelini artırmak için yalnızca üretim alanlarını genişletmek yeterli değil. Meyvelerin kurutulması, dondurulması, meyve suyu ve konsantre üretimi, reçel ve marmelat gibi işlenmiş ürünlere dönüştürülmesi üreticilerin gelirini artırabilecek seçenekler arasında bulunuyor.

Özellikle kızılcık, muşmula ve aronya gibi ürünlerde işleme ve markalaşma imkânlarının geliştirilmesi, küçük üreticilerin pazara erişimini kolaylaştırabilir. Samsun'un tarımsal gücünün daha yüksek katma değere dönüşmesi için üretim, işleme, depolama ve pazarlama aşamalarının birlikte planlanması önem taşıyor.