Türkiye'nin idari haritasının yeniden şekillenmesi ihtimali Samsun'da yeni bir tartışmanın kapısını açtı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin “100 İl, 1000 İlçe” projesi kapsamında il olabilecek 19 ilçeyi açıklamasıyla birlikte Samsun'dan Vezirköprü'nün adı doğrudan listeye girerken Bafra ve Çarşamba için de “il olabilir mi?” sorusu yeniden gündeme geldi.
Bahçeli'nin açıkladığı listede Samsun'dan yalnızca Vezirköprü bulunuyor. Ancak Samsun'un iki büyük ilçesi Bafra ve Çarşamba, nüfusları ve il merkezine uzaklıkları bakımından il olma tartışmalarında yıllardır kullanılan ölçülerin üzerinde bulunuyor.
Bahçeli'nin listesinde Samsun'dan Vezirköprü var
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 1 Kasım'da Türkiye'nin 81 olan il sayısının 100'e, 922 olan ilçe sayısının ise 1000'e çıkarılmasını öngören projelerinin ayrıntılarını açıkladı.
Bahçeli bir gün sonra il olabilecek 19 ilçeyi isim isim sıraladı. Karadeniz Bölgesi için Ünye, Vezirköprü ve Zonguldak Ereğli'yi işaret eden Bahçeli'nin listesinde Bafra ve Çarşamba yer almadı.
Bahçeli, yeni illerin yalnızca nüfusa göre belirlenmeyeceğini; üretim, ulaşım, enerji, tarım, lojistik, bölgesel kalkınma, coğrafi konum ve stratejik önem gibi farklı ölçütlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
İl olmak için 100 bin nüfus ve 30 kilometre şartı var mı?
Türkiye'de il olma tartışmaları başladığında en sık karşılaşılan iki rakam, ilçenin nüfusunun 100 bini aşması ve bağlı bulunduğu il merkezinden en az 30 kilometre uzakta bulunması.
Ancak bu iki rakam, bir ilçeye otomatik olarak il statüsü kazandıran yasal şartlar değil. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, ülkenin coğrafi durum, ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere ayrılmasını öngörüyor.
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre de yeni bir ilin kurulması kanunla mümkün. Dolayısıyla nüfus veya mesafe tek başına yeterli olmuyor; yeni il kurulabilmesi için siyasi ve idari değerlendirmelerin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisinin yasal düzenleme yapması gerekiyor.
Bahçeli'nin son açıklamasında 100 bin nüfusun altında bulunan Vezirköprü'yü doğrudan il olabilecek ilçeler arasında göstermesi de nüfus kriterinin mutlak bir eşik olmadığını ortaya koyuyor.
Bafra il olabilir mi?
TÜİK'in 2025 yılı nüfus verilerine göre Bafra'nın nüfusu 143 bin 387. Bafra Kaymakamlığının verilerine göre ilçe Samsun'a yaklaşık 51 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Bu rakamlarla Bafra, kamuoyunda sık kullanılan 100 bin nüfus ve 30 kilometre ölçülerinin ikisini de karşılıyor.
Bafra'nın il olma tartışmasında öne çıkan bir diğer başlığı ise ekonomik yapısı oluşturuyor. Kızılırmak Deltası ve Bafra Ovası ilçeyi Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden biri haline getirirken, ilçede sanayi altyapısı da gelişiyor.
Bafra Karma Organize Sanayi Bölgesi'nde 2025 yılı sonlarında açıklanan verilere göre 88 firma faaliyet gösteriyor ve yaklaşık 2 bin 350 kişi istihdam ediliyordu. Bafra Sera OSB de tarıma dayalı üretim ve ihracat açısından ilçenin ekonomik kapasitesini artıran yatırımlar arasında yer alıyor.
Buna karşın Bafra, Bahçeli'nin açıkladığı mevcut 19 ilçelik listede bulunmuyor. Bu nedenle Bafra'nın bugün için il statüsüne geçirilmesine yönelik açıklanmış somut bir karar bulunmuyor.
Bafra'da vatandaşlar yeniden “il olalım” diyor
Vezirköprü'nün Bahçeli'nin listesine girmesinin ardından Bafra'da da tartışma yeniden alevlendi. Sosyal medyada görüşlerini paylaşan bazı Bafralılar, ilçenin nüfusu, tarımsal üretimi, sanayi altyapısı ve bölgesel ticaret gücü nedeniyle yeni il düzenlemesinde Bafra'nın da değerlendirilmesini istedi.
Bafra açısından bu tartışma yeni değil. Bahçeli'nin 2023 yılında da “100 il, 1000 ilçe” hedefini gündeme getirmesinin ardından Bafra ve Çarşamba'nın il olup olamayacağı Samsun kamuoyunda tartışılmıştı.
Çarşamba il olabilir mi?
Çarşamba da rakamsal açıdan Bafra'ya oldukça yakın bir tabloya sahip. TÜİK'in 2025 verilerine göre ilçenin nüfusu 143 bin 206. Çarşamba'nın Samsun il merkezine uzaklığı ise yaklaşık 36 kilometre.
Böylece Çarşamba da kamuoyunda kullanılan 100 bin nüfus ve 30 kilometre ölçülerinin her ikisini karşılıyor.
İlçenin ekonomik yapısında Çarşamba Ovası'nın tarımsal üretimi önemli yer tutarken, Çarşamba Karma Organize Sanayi Bölgesi'nde sanayi yatırımları devam ediyor. İlçe aynı zamanda Samsun-Çarşamba Havalimanı, Karadeniz sahil ulaşım koridoru ve üniversite birimleriyle ulaşım ve eğitim altyapısı açısından da öne çıkıyor.
Çarşamba Belediye Başkanı da il olma konusunu gündeme getirdi
Bahçeli'nin açıklamasının ardından Çarşamba Belediye Başkanı Hüseyin Dündar da kasım ayı belediye meclisi toplantısında konuyu gündeme taşıdı.
Dündar, Çarşamba'nın yaklaşık 143 bin kişilik nüfusu, Samsun'a mesafesi, organize sanayi bölgesi, tarımsal üretimi ve eğitim altyapısıyla il olmaya aday bir ilçe olduğunu söyledi.
Çarşamba'nın il statüsü kazanmasının Samsun için bir kayıp olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunan Dündar, yeni idari merkezlerin bölgesel kalkınmaya katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Ancak Çarşamba da Bahçeli'nin açıkladığı mevcut 19 ilçelik listede bulunmuyor.
Vezirköprü'nün nüfusu 100 binin altında ama listede
Samsun'daki tartışmanın en dikkat çekici bölümünü Vezirköprü oluşturuyor. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre ilçenin nüfusu 87 bin 575. Vezirköprü, Samsun merkeze yaklaşık 110 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Vezirköprü böylece kamuoyunda konuşulan 100 bin nüfus ölçüsünün altında kalırken mesafe açısından Samsun'daki üç ilçe arasında merkeze en uzak konumda bulunuyor.
Bahçeli'nin Vezirköprü'yü doğrudan il olabilecek ilçeler arasına alması, yeni il değerlendirmesinde nüfus dışındaki şartların da belirleyici olabileceğini gösteriyor.
Vezirköprü'nün geniş coğrafyası, Samsun merkeze uzaklığı, çevresindeki yerleşimlerle bağlantısı, tarım ve hayvancılık kapasitesi ile gelişmekte olan sanayi altyapısı bu açıdan dikkat çekiyor. Vezirköprü Karma Organize Sanayi Bölgesi'nde de yatırımcı tahsisleri ve altyapı çalışmaları sürüyor.
Vezirköprü için en büyük soru nüfus
Vezirköprü'nün il olma tartışmasında en dikkat çeken veri nüfus eğilimi. İlçenin nüfusu 2024 yılında 88 bin 564 iken 2025'te 87 bin 575'e geriledi.
Buna rağmen Bahçeli'nin listesinde yer alması, MHP'nin değerlendirmesinde Samsun merkeze uzaklık, kamu hizmetlerine erişim, coğrafi konum ve bölgesel merkez oluşturma potansiyelinin nüfustan daha fazla ağırlık kazanmış olabileceğini gösteriyor.
Samsun'da başka hangi ilçeler 100 bin nüfusu aşıyor?
Samsun'un 2025 nüfus verilerinde İlkadım, Atakum ve Canik de 100 binin üzerinde nüfusa sahip. Ancak bu ilçeler Samsun kent merkezinin bütünleşik metropol alanı içerisinde bulunuyor.
Bu nedenle Samsun'dan bağımsız yeni bir il merkezi oluşturulması tartışmasında Bafra ve Çarşamba gibi kent merkezinden ayrışmış ilçelerle aynı konumda değerlendirilmiyorlar.
Bafra mı, Çarşamba mı, Vezirköprü mü?
Mevcut veriler üç ilçenin farklı gerekçelerle il olma tartışmasına girebildiğini gösteriyor.
- Bafra: 143 bin 387 nüfusu ve Samsun'a 51 kilometrelik uzaklığıyla nüfus ve mesafe bakımından öne çıkıyor. Tarım, sanayi ve bölgesel ticaret kapasitesi bulunuyor ancak Bahçeli'nin mevcut listesinde yer almıyor.
- Çarşamba: 143 bin 206 nüfusu ve yaklaşık 36 kilometrelik mesafesiyle aynı iki ölçüyü karşılıyor. Tarım, OSB, ulaşım ve eğitim altyapısına sahip ancak mevcut 19 ilçelik listede bulunmuyor.
- Vezirköprü: 87 bin 575 nüfusla 100 bin sınırının altında ancak Samsun merkeze yaklaşık 110 kilometre uzaklığı ve coğrafi konumuyla ayrışıyor. Üstelik Bahçeli tarafından doğrudan il olabilecek ilçeler arasında gösterildi.
Peki gerçekten il olabilirler mi?
Bugünkü tabloya göre Samsun'dan il yapılması siyasi öneri düzeyinde açık biçimde gündeme getirilen tek ilçe Vezirköprü.
Bafra ve Çarşamba ise nüfus, mesafe, tarım, sanayi ve ulaşım gibi birçok başlıkta il statüsünün tartışılmasına imkan veren verilere sahip. Bahçeli de açıkladığı 19 ilçelik çalışmanın son liste olmadığını ve ilerleyen dönemde başka ilçelerin de gündeme gelebileceğini belirtti.
Ancak Bafra, Çarşamba veya Vezirköprü'nün il olması için yalnızca bu özellikler yeterli değil. Yeni ilin sınırlarının, hangi ilçelerin yeni ile bağlanacağının, kamu teşkilatının ve idari yapılanmanın belirlenmesi; ardından Türkiye Büyük Millet Meclisinde kanun çıkarılması gerekiyor.
Bu nedenle Samsun'un idari haritasının değişip değişmeyeceği, MHP'nin “100 İl, 1000 İlçe” projesinin hangi kapsamda TBMM gündemine taşınacağıyla netleşecek.
