Bugün Samsun’da şehirlerin, yolların, limanların ve yerleşim alanlarının bulunduğu coğrafya, milyonlarca yıl önce bambaşka bir doğal görünüme sahipti. İnsan yaşamının bugünkü biçimiyle henüz ortaya çıkmadığı bu uzak geçmişte, Anadolu’nun farklı bölgelerinde dev memeliler yaşıyor, iklim ve çevre koşulları canlıların yaşam alanlarını şekillendiriyordu.
Samsun’un tarih öncesi geçmişine ilişkin en dikkat çekici bulgulardan bazıları ise Ladik ilçesinden geldi. Eski bir kömür işletmesinde bulunan mamut ve yaban atı fosilleri, bölgenin milyonlarca yıl önceki canlı yaşamına dair önemli bilgiler sundu.
LADİK’TE 1-2 MİLYON YILLIK FOSİLLER BULUNDU
Ladik’teki eski bir maden sahasında yaklaşık 2010 yılında ortaya çıkarılan fosiller arasında mamuta ait azı dişi ve üst çene parçaları ile yaban atlarına ait kalıntılar bulunuyor. Paleontolojik incelemelerde fosillerin yaklaşık 1 ila 2 milyon yıl öncesine tarihlendirildiği açıklandı.
Fosiller, 2024 yılında ziyarete açılan Samsun Müzesi’nde sergilenmeye başladı. Böylece Samsun’un yalnızca arkeolojik ve tarihî eserleri değil, çok daha eski dönemlere uzanan doğal geçmişi de ziyaretçilere sunuldu.
SAMSUN’DA İKİ MAMUT TÜRÜ BİLİMSEL OLARAK TANIMLANDI
Samsun’daki bulgular bilimsel araştırmalara da konu oldu. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan MTA Dergisi’nin Aralık 2023 tarihli sayısında, Ladik’te bulunan mamut azı dişlerini inceleyen bir araştırma yayımlandı.
Paleontolog Ebru Albayrak tarafından hazırlanan çalışmada, Samsun-Ladik örneklerinde Mammuthus meridionalis ve Mammuthus trogontherii türleri ilk kez bölge için tanımlandı. Araştırmada incelenen fosil sayısının sınırlı olduğu belirtilirken, bulguların mamutların Anadolu’daki dağılımını anlamak açısından önem taşıdığı vurgulandı.
BUGÜNKÜ SAMSUN’UN GEÇMİŞİNDE NASIL BİR DOĞA VARDI?
Yaklaşık 1-2 milyon yıl önce dünya, Kuvaterner döneminin iklim değişimleriyle şekilleniyordu. Buzul ve buzularası dönemler boyunca sıcaklıklar, yağış düzenleri, bitki örtüsü ve hayvanların yaşam alanları değişiyordu.
Ladik’te bulunan mamut ve yaban atı fosilleri, o dönemde Samsun çevresinde bu büyük memelilerin yaşadığını gösteren somut kanıtlar arasında yer alıyor. Ancak bu bulgular, bugünkü İlkadım, Canik ve Tekkeköy sınırlarının tamamında aynı canlıların yaşadığını veya bölgenin bütününün aynı ekosisteme sahip olduğunu tek başına ortaya koymuyor.
SAMSUN’UN TARİHİ YALNIZCA İNSANLIK TARİHİYLE SINIRLI DEĞİL
Samsun denildiğinde akla çoğunlukla Amisos, tarihî yerleşimler, Millî Mücadele ve Karadeniz kıyısındaki kent yaşamı geliyor. Oysa Ladik’teki fosiller, bu coğrafyanın insanlık tarihinden çok daha eski bir geçmişe sahip olduğunu hatırlatıyor.
Milyonlarca yıl öncesinden günümüze ulaşan mamut ve yaban atı kalıntıları, Samsun’un doğal tarihinin araştırılması açısından da önemli bir kaynak oluşturuyor. Kentin geçmişi, yalnızca taşın, toprağın ve tarihî yapıların değil, bir zamanlar bu topraklarda yaşamış canlıların izlerini de barındırıyor.
