Ancak tasarım felsefeleri, hedef kullanıcıları ve günlük hayattaki rolleri birbirinden tamamen farklıdır. Yanlış tercih, ya hiç kullanılmayan bir araç ya da kullanıcıyı yoran bir deneyim demektir. Bu yazıda iki aracı aynı ölçütlerle yan yana koyuyoruz.
Engelli scooter: kimin için tasarlandı?
Engelli scooter, oturma dengesi iyi olan, kollarını ve ellerini rahat kullanabilen, kısa mesafe yürüyebilen ama uzun mesafede yorulan kişiler için geliştirilmiştir. Tipik kullanıcı profili yaşa bağlı hareket kısıtı yaşayan bireyler, kalp ve solunum hastaları, diz ve kalça protezi sonrası uzun yürüyüşten kaçınması gerekenlerdir.
Araç bir gidonla yönetilir; kullanıcı tıpkı bir bisiklet veya motosiklet sürer gibi iki eliyle direksiyonu tutar. Koltuk genellikle döner yapıdadır, böylece kullanıcı yandan oturup kendini öne çevirir. Bu tasarım, aracın alışveriş, pazar, sahil yürüyüşü ve mahalle içi ulaşım gibi dış mekân görevlerinde öne çıkmasını sağlar.
Piyasadaki üç ve dört tekerlekli seçenekleri bir arada görmek için Mogel'in engelli scooter kategorisi incelenebilir. Üç tekerlekli modeller dar alanda daha çevik, dört tekerlekli modeller ise dış mekânda daha dengelidir; bu ayrım kullanım yerine göre karar verilmesi gereken ilk noktadır.
Akülü tekerlekli sandalye: kimin için tasarlandı?
Akülü tekerlekli sandalye, yürüme yeteneğini büyük ölçüde veya tamamen kaybetmiş, gövde dengesi sınırlı, kol ve el fonksiyonu kısıtlı olabilen kullanıcılar için geliştirilmiştir. Omurilik yaralanması, serebral palsi, kas hastalıkları, ileri evre MS ve inme sonrası hemipleji en sık karşılaşılan kullanım gerekçeleridir.
Araç, kol dayama üzerine yerleştirilmiş küçük bir joystick ile tek parmakla bile yönetilebilir. Oturma sistemi aracın kalbidir: Sırt açısı, oturma eğimi, ayak desteği ve baş desteği kullanıcının vücuduna göre ayarlanır. İleri modellerde elektrikli yükselme, yatma ve ayağa kalkma fonksiyonları bulunur. Bu araç yalnızca ulaşım değil, kullanıcının gün boyu oturduğu koltuk ve dolayısıyla sağlık açısından bir pozisyonlama cihazıdır.
Farklı sürüş tipleri ve oturma seçenekleri için Mogel'in akülü tekerlekli sandalye sayfası, ön, orta ve arka tekerlekten çekişli modelleri bir arada sunar.
Yan yana karşılaştırma
· Yönetim: Scooter gidonla, iki el gerektirir. Akülü sandalye joystick ile, tek el hatta çene veya baş kontrolüyle kullanılabilir.
· Oturma dengesi: Scooter, kullanıcının kendi başına dik oturabilmesini bekler. Akülü sandalye, oturamayan kullanıcıyı da destekler.
· Dönüş çapı: Akülü sandalye, özellikle orta tekerlekten çekişli modeller, neredeyse kendi ekseninde döner ve ev içinde rahat kullanılır. Scooter'ın dönüş çapı daha geniştir; dar koridor ve küçük asansör sorun yaratır.
· Menzil ve hız: Scooter'lar genelde daha hızlı ve menzilli, dış mekân odaklıdır. Akülü sandalyeler daha yavaş ama daha kontrollüdür.
· Transfer: Scooter'a binmek için birkaç adım yürümek gerekir. Akülü sandalyeye transfer, yardımla veya lift ile yapılabilir.
· Taşınabilirlik: Katlanabilir scooter'lar ve hafif akülü sandalyeler bagaja sığar; her iki grupta da ağır ve katlanmayan modeller vardır.
· Oturma sağlığı: Uzun süre oturan kullanıcı için akülü sandalyenin pozisyonlama özellikleri bası yarası riskini azaltır. Scooter koltuğu bu amaçla tasarlanmamıştır.
Karar verdiren tek soru
Bütün bu ayrıntıyı tek bir soruya indirmek mümkündür: Kullanıcı birkaç adım yürüyüp araca kendi başına binebiliyor ve gün içinde araçtan inip evde yürüyebiliyor mu? Cevap evetse engelli scooter doğru tercihtir. Cevap hayırsa, yani kullanıcı günün büyük kısmını araçta geçirecek ve transfer için yardım alacaksa, akülü tekerlekli sandalye gereklidir.
Aradaki gri bölgede kalan kullanıcılar da vardır. Örneğin evde yürüyebilen ama dışarıda uzun mesafede yorulan ve aynı zamanda oturma dengesi zayıf olan bir kişi için scooter güvenli değildir; bu durumda hafif bir akülü sandalye daha doğru olur. Tersine, oturma dengesi iyi ama ev içinde geniş alanı olmayan bir kullanıcı için üç tekerlekli kompakt scooter ev içinde bile iş görebilir.
Satın almadan önce deneme şart
İki araç arasında karar verirken katalog ve video yeterli değildir. Kullanıcının araca binip birkaç dakika sürmesi, dönüş yapması, bir rampadan çıkması ve koltukta en az on dakika oturması gerekir. Bu deneme sırasında gidonu tutmakta zorlanan, dönüşte dengesini kaybeden veya koltuktan kalkmakta güçlük çeken bir kullanıcı için scooter uygun değildir. Joystick'i hassas kullanamayan bir kullanıcı için de akülü sandalyede farklı kontrol seçenekleri değerlendirilmelidir.
Sonuç
Engelli scooter ile akülü tekerlekli sandalye birbirinin rakibi değil, farklı ihtiyaçların cevabıdır. Scooter, yürüyebilen ama mesafede yorulan kullanıcıya dış mekânda hız ve bağımsızlık verir. Akülü tekerlekli sandalye ise yürüyemeyen kullanıcıya hem ulaşım hem doğru oturma pozisyonu sağlar. Doğru soruyu sorup kullanıcıyı araçla tanıştırmak, satın alma öncesindeki en değerli adımdır.
