İngilizce, Almanca, Hollandaca ve İskandinav dillerinin binlerce yıl önce Avrupa'da nasıl yayılmaya başladığına ilişkin tartışmaya antik DNA'dan yeni kanıtlar eklendi. Uluslararası bir araştırma ekibi, 4 bin 500'den fazla antik insanın genetik verilerini inceleyerek Avrupa'daki büyük nüfus hareketlerini yeniden oluşturdu.
Nature'da yayımlanan araştırmalarda 712 antik insanın genomu ilk kez dizilenirken, daha önce yayımlanmış binlerce genom da analize dahil edildi. Genetik veriler arkeoloji ve tarihsel dilbilim bulgularıyla birlikte değerlendirildi.
İskandinavya'ya 4 bin yıl önce yeni bir nüfus geldi
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, yaklaşık 4 bin yıl önce Baltık çevresinden İskandinavya'ya doğru gerçekleştiği belirlenen büyük nüfus hareketi oldu.
Bilim insanları bu göçün, günümüzde İngilizce, Almanca, Hollandaca ve İskandinav dillerinin dahil olduğu Germen dil ailesinin erken dönemlerinin yayılmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Bu senaryo doğruysa Germen dillerinin dilsel temelleri, daha önce düşünüldüğü gibi yaklaşık 5 bin yıl önce değil, yaklaşık bin yıl daha sonra kuzey Avrupa'ya ulaşmış olabilir.
Vikinglerin geçmişinde de sürpriz göç
Genetik kayıtlar yaklaşık bin 500 yıl önce, Viking Çağı başlamadan birkaç yüzyıl önce bugünkü kuzey Almanya bölgesinden Danimarka ve güney İsveç'e yeni bir nüfus hareketinin gerçekleştiğini de gösterdi.
Araştırmacılar bazı bölgelerde bu grubun nüfusun önemli bölümünü oluşturduğunu belirledi. Bu hareketin Eski Norsça'nın ortaya çıktığı dönemle örtüşmesi, Vikingler ile Britanya'daki Anglo-Sakson toplulukları arasındaki dilsel ve kültürel benzerliklere yeni bir açıklama getirebilir.
Kelt dillerinin rotası için de yeni kanıt
Aynı araştırma programındaki ikinci çalışma, İrlandaca, Galce ve İskoç Galcesi gibi günümüzde Avrupa'nın batı kıyılarında yaşayan Kelt dillerinin geçmişine odaklandı.
Antik DNA verileri, yaklaşık 3 bin yıl önce Orta Avrupa'dan batıya doğru gerçekleşen bir nüfus hareketinin Fransa, Britanya, İrlanda ve İber Yarımadası'na yayıldığını gösterdi. Araştırmacılar bunun Kelt dillerinin yayılışını açıklayan modeller arasında Orta Avrupa kökenli senaryoyu güçlendirdiğini belirtiyor.
DNA tek başına hangi dilin konuşulduğunu göstermiyor
Araştırmanın önemli sınırlarından biri ise genetik verilerin bir kişinin hangi dili konuştuğunu doğrudan gösterememesi. Bilim insanları bu nedenle nüfus hareketlerini dilbilim ve arkeolojik bulgularla birlikte değerlendiriyor.
Çalışmalar, antik DNA teknolojisinin yalnızca insanların nereden nereye göç ettiğini değil, binlerce yıl önce Avrupa'nın kültürel ve dilsel yapısının nasıl şekillenmiş olabileceğini araştırmak için de kullanılabileceğini ortaya koyuyor.
