Güney Amerika’nın en gizemli noktalarından biri olan Peru, arkeoloji tarihinin en büyük bulmacalarından birine ev sahipliği yapıyor. Pisco Vadisi’ndeki Sierpe Dağı yamacında yan yana dizilmiş 5 binden fazla gizemli çukur, yaklaşık bir asırdır bilim insanlarını hayrete düşürüyordu. "Çukurlar Çetesi" (Band of Holes) olarak adlandırılan bu devasa yapıyla ilgili 16 Ocak 2026 tarihinde paylaşılan son veriler, ezberleri tamamen bozdu. Yıllardır mezar ya da sulama kanalı olduğu düşünülen bu deliklerin arkasındaki devasa organizasyon sistemi gün yüzüne çıktı.
Dijital Arkeoloji Devreye Girdi: Dronelar Sırrı Deşifre Etti
Sidney Üniversitesi bünyesinde görev yapan dijital arkeolog Jacob Bongers ve ekibi, bölgedeki gizemi çözmek için en ileri teknolojileri kullandı. Geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığı sarp arazide drone’lar ve sayısal haritalama teknikleri kullanılarak 1,5 kilometrelik hat boyunca uzanan çukurlar tek tek incelendi. Yapılan analizler, bu çukurların sanıldığı gibi rastgele açılmadığını, aksine matematiksel bir hassasiyetle yerleştirilmiş devasa bir kayıt tutma sisteminin parçası olduğunu kanıtladı.
İnka Öncesi "Excel" Tablosu: Mısır ve Acı Biber İzleri Bulundu
Araştırma kapsamında yapılan toprak analizleri, çukurların içeriğine dair şok edici ipuçları sundu. Deliklerin içerisinde; mısır polenleri, bitki lifleri, kabak ve hatta acı biber kalıntılarına rastlandı. Bu bulgular, bölgenin aslında İnka İmparatorluğu öncesi dönemde kullanılan gelişmiş bir ticaret ve lojistik merkezi olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre bu çukurlar, ürünlerin sınıflandırıldığı, sayıldığı ve depolandığı bir tür antik muhasebe sistemi olarak hizmet veriyordu.
Khipu Sisteminin Atası Mı? Sosyal Teknoloji Devrimi
Bilim insanları, bu yapının İnka uygarlığının meşhur düğümlü iplerle kayıt tutma yöntemi olan khipu sistemine zemin hazırlayan bir "sosyal teknoloji" olduğunu düşünüyor. Tarımcıların, balıkçıların ve tüccarların bu noktada buluşarak ürün değiş tokuşu yaptığı ve devlete olan borçlarını bu sistem üzerinden takip ettikleri değerlendiriliyor. Pisco Vadisi’ndeki bu benzersiz yapı, antik toplumların ekonomik örgütlenme yeteneğinin sanılandan çok daha ileri seviyede olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu.
Neden Sadece Burada? Yanıt Bekleyen Sorular
Keşif büyük bir heyecan yaratsa da, araştırmacılar "Neden sadece bu bölgede?" sorusuna hala kesin bir yanıt arıyor. Sierpe Dağı’nın stratejik konumu ve ticaret yollarının kesişme noktasında olması, bu devasa vergi ve depolama ağının neden burada kurulduğunu açıklayan en güçlü teori olarak öne çıkıyor. Arkeoloji dünyası, bu keşiften sonra Güney Amerika’daki erken uygarlıkların idari yapısını yeniden yazmaya hazırlanıyor.
