TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilen çocuk adalet sistemine ilişkin düzenlemeyle, 15-18 yaş grubunda kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmamasına hakim karar verebilecek. Teklifte ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar için 19-27 yıl, müebbet gerektiren suçlar için 15-18 yıl hapis öngörülüyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde çocukların işlediği ağır suçlara ilişkin ceza sistemini değiştirecek önemli bir düzenleme gündemde. Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, 22 Temmuz 2026'da TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi ve Genel Kurul gündemine taşındı. Teklif henüz kanunlaşmış değil.
Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından birini, 15-18 yaş arasındaki çocukların ağır suçlarda alacağı cezalar oluşturuyor. Mevcut sistemde yaş küçüklüğü nedeniyle uygulanan indirimlerin yeniden düzenlenmesi öngörülürken, özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakime daha geniş takdir yetkisi verilmesi planlanıyor.
15-18 yaş için ceza sınırları değişiyor
Teklifte, suçun işlendiği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler için ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Diğer hapis cezalarında ise üçte bir oranında indirim uygulanması ve her bir fiil bakımından verilecek hapis cezasının 15 yılı aşmaması düzenleniyor.
Ancak kamuoyunda "15 yaş üstü çocuklara müebbet hapis geliyor" şeklinde özetlenen düzenlemenin ayrıntısı daha farklı. Teklifte doğrudan otomatik biçimde müebbet hapis verilmesi yerine, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi tanınıyor.
Hakim, somut olayda kastın ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş biçimi veya kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkum edilmesi gibi unsurlardan birini ya da birkaçını dikkate alarak yaş indiriminin uygulanmamasına karar verebilecek. Böylece ağır suçlarda çocuğun yaşı kadar olayın özellikleri ve failin durumunun da değerlendirilmesi hedefleniyor.
12-15 yaş grubuna da yeni düzenleme
Teklif yalnızca 15-18 yaş grubuyla sınırlı değil. 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından da ceza rejiminde değişiklik öngörülüyor.
Bu yaş grubunda çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunmadığının belirlenmesi halinde ceza sorumluluğu olmayacak ve çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak. Ancak bu yeteneklerin bulunduğu kabul edilirse ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13-18 yıl, müebbet gerektiren suçlarda ise 10-12 yıl hapis cezası öngörülüyor. Diğer cezaların yarısı indirilecek ve her bir fiil için verilecek hapis cezası 9 yılı geçemeyecek.
Bunun yanında hakim, özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında belirli koşulların bulunması halinde 12-15 yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubunun ceza rejimini uygulayabilecek. Bu düzenlemenin uygulanmasında da somut olayın özellikleri ve çocuğun durumuna ilişkin değerlendirme önem taşıyacak.
Ceza dışında yeni yönlendirme tedbirleri geliyor
Teklifin bir diğer önemli ayağını, ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için getirilecek "yönlendirme tedbirleri" oluşturuyor. Düzenlemeyle çocuk adalet sisteminde yalnızca cezalandırmaya değil, çocuğun yeniden topluma kazandırılmasına yönelik yeni araçların oluşturulması amaçlanıyor.
Yönlendirme tedbirleri kapsamında sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıklarla mücadeleye yönelik tedbirler bulunuyor. Bazı tedbirlerde çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, kütüphaneler veya çevre temizliği faaliyetlerinde belirli sürelerle görev alması öngörülüyor.
Dijital risklerden korunma tedbirinde ise hakim kararıyla çocuğun kullandığı telefon, bilgisayar, tablet veya benzeri cihazların belirli sürelerle ilgili kurumların denetimine açılması ve riskli görülen bazı dijital platformlara erişimin sınırlandırılması mümkün hale gelecek. Bağımlılık sorunu bulunan çocuklar için de tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılım öngörülüyor.
Teklifin Meclis'teki son durumu
Çocuklara yönelik düzenleme 14 Temmuz 2026'da TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin esas numarası 2/3771 ve resmi adı "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" olarak kayıtlara geçti. TBMM'nin güncel kayıtlarında teklifin son durumu "gündemde" olarak yer alıyor.
Adalet Komisyonu'nda kabul edilen teklifin Genel Kurul'da görüşülmesi gerekiyor. Dolayısıyla kamuoyunda "15 yaş üstü çocuklara müebbet cezası kesinleşti" şeklindeki ifadelerin şu aşamada doğru olmadığı önem taşıyor. Düzenleme henüz yürürlüğe girmiş bir kanun değil; Genel Kurul sürecinin tamamlanması ve kanunun yürürlüğe girmesi gerekiyor.
