Karadeniz’in bereketli ovaları Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın birleştiği topraklarda konumlanan Samsun, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış zengin bir gastronomi merkezidir. Şehrin kendine has iklimi, verimli toprakları ve asırlık kültür birikimi; mutfağına hem deniz hem kara hem de yayla kültürünün harmanlandığı lezzetler kazandırmıştır.
Bu zenginliği korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen Samsun'un coğrafi işaretli 10 simge lezzetini ve arkalarındaki hikayeleri derledik:
1. Bafra Pidesi (Tescilli Lezzet)
-
Özelliği ve Hikayesi: Bafra ilçesinin simgesi olan bu pide, gevrekleştirilmiş gevrek hamuru, özel iç harcı ve fırından çıkar çıkmaz üzerine sürülen yerli tereyağı ile ünlüdür. Hamuru incecik açılır, kıymalı-soğanlı harçla kapatılır ve odun ateşinde pişirilir. Bafra'da yüzyıllardır pazar sabahlarının ve düğün davetlerinin değişmez ritüelidir.
2. Çarşamba Pidesi
-
Özelliği ve Hikayesi: Bafra pidesine kıyasla daha yumuşak, yayvan ve yumurtalı hamura sahiptir. Yeşilırmak’ın suladığı Çarşamba Ovası'nın bereketini simgeleyen bu lezzet, özellikle fırından çıkar çıkmaz sürülen bol tereyağı ve kıymalı iç harcıyla Karadeniz pide kültürünün iki farklı ekolünden birini oluşturur.
3. Samsun Kaz Tiridi
-
Özelliği ve Hikayesi: Özellikle Asarcık, Kavak, Havza ve Ladik ilçelerinde kış aylarında yapılan geleneksel bir imece yemeğidir. İlk kar yağdıktan sonra beslenen kazların eti haşlanır, çıkan yağa yufkalar (yoka) batırılarak tepsiye dizilir. Kaz eti ve bulgur pilavıyla servis edilen Tirit, kış akşamlarında dostlukların ve komşuluk bağlarının pekiştiği "Tirit Geceleri"nin ana yemeğidir.
4. Samsun Simidi
-
Özelliği ve Hikayesi: Türkiye'nin en çıtır ve koyu renkli simitlerindendir. Maya oranı az hamuru, dut pekmezine batırılıp bol susamla kaplandıktan sonra taş fırınlarda pişirilir. Sert yapısı ve kendine has aromasıyla Samsunluların günün her saatinde çay eşliğinde tükettiği vazgeçilmez bir kent simgesidir.
5. Çarşamba Kıvratması
-
Özelliği ve Hikayesi: İncecik açılan el hamurunun bol ceviz içi ile doldurulup büzüştürülmesiyle (kıvratılmasıyla) yapılan geleneksel bir tatlıdır. Şerbetli tatlıların aksine yapımında şerbet kullanılmaz; kuru ve gevrek yapısıyla uzun süre tazeliğini korur. Bayramlarda ve gelin alma törenlerinde misafirlere sunulması köklü bir Çarşamba geleneğidir.
6. Vezirköprü Oymaağaç Kebabı
-
Özelliği ve Hikayesi: Vezirköprü ilçesinin Oymaağaç köyünden çıkan bu kebap, çam odunu ateşinde yaklaşık 3-4 saat boyunca çevrilerek pişirilen oğlak etinden yapılır. Damlaya eriyen yağların altına konulan tepside toplanması ve bu yağla ekmeklerin ıslatılması kebabın en imza dokunuşudur. İlkbahar ve yaz aylarının en prestijli ziyafet yemeğidir.
7. Vezirköprü Semaveri
-
Özelliği ve Hikayesi: Gastronomik bir gereç olmanın ötesinde bir kültür simgesidir. Vezirköprü’de ustaların bakır ve sacı elle işleyerek ürettiği yassı yapılı semaverler, çayın yavaş yavaş ve odun kömürü aromasıyla demlenmesini sağlar. Samsun’daki koyu sohbetlerin ve piknik kültürünün ayrılmaz parçasıdır.
8. Yakakent Çatana Tatlısı
-
Özelliği ve Hikayesi: Samsun'un kıyı ilçesi Yakakent’e özgü olan bu tatlı, adını Karadeniz balıkçı teknelerinin burun kısmındaki "çatana" figüründen alır. İnce hamur, ceviz ve özel şerbetin dengeli uyumuyla denizci mutfağının kente kazandırdığı özgün bir tatlı çeşididir.
9. Bafra Nokulu
-
Özelliği ve Hikayesi: İçerisinde ceviz, kuru üzüm ve tarçın bulunan, maya kullanılmadan hazırlanan özel bir rulo çörektir. Bafra’da özellikle nişan törenlerinde gelin evine gönderilen "nokul bohçası" geleneğiyle özdeşleşmiştir. Ağızda dağılan kıvamı ve baharat aromasıyla dayanıklı bir ikramlıktır.
10. Terme Pidesi
-
Özelliği ve Hikayesi: Samsun pide üçlemesinin Terme ayağını oluşturur. Açık olarak hazırlanan, kuşbaşı et, kaşar veya kıyma ile fırınlanan Terme Pidesi, hamurunun hafifliği ve fırınlanma tekniği ile öne çıkar. Terme'nin fındık bahçeleri ve tarım kültürünün lezzetli bir yansımasıdır.
