Samsun'da şiddetli sağanak yağışların yol açtığı sel ve su baskınları, yalnızca son yıllara özgü bir sorun değil. Kentin geçmişine bakıldığında, 1926-2026 yılları arasındaki yaklaşık 100 yıllık dönemde çok sayıda ilçenin farklı tarihlerde büyük taşkınlardan etkilendiği görülüyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 1929-2025 dönemini kapsayan Samsun merkez istasyonu kayıtlarına göre, 9 Kasım 1967'de metrekareye 238,2 kilogram yağış düştü. Bu değer, istasyonda kaydedilen en yüksek günlük yağış miktarı olarak öne çıkıyor.

Ancak en fazla yağmurun düştüğü gün, mutlaka en fazla can kaybının yaşandığı gün anlamına gelmiyor.

Samsun'un yakın tarihinde insan hayatı üzerindeki en ağır sonuçlardan biri 3-4 Temmuz 2012'de Canik'te yaşandı. Dönemin valilik açıklamasına göre 2012 yazındaki afetlerde Canik'te 13, Ayvacık'ta bir kişi olmak üzere toplam 14 kişi hayatını kaybetti.

Samsun'da en büyük sel felaketi hangi yıl yaşandı?

Afetin büyüklüğü can kaybına, yağış miktarına veya maddi zarara göre değerlendirildiğinde farklı yıllar öne çıkıyor.

En yüksek günlük yağış

238,2 mm

9 Kasım 1967

Samsun merkez istasyonu

En ağır belgelenmiş can kaybı

14 kişi

2012 sel dönemi

Canik ve Ayvacık toplamı

2012 yılında yaşanan sel felaketleri can kayıplarının yanı sıra konutlar, iş yerleri, sanayi tesisleri, yollar ve ulaşım altyapısında meydana gelen hasarlarla da öne çıktı.

1967'de ölçülen 238,2 milimetrelik yağış ise Samsun merkez meteoroloji istasyonunun rekoru niteliğinde. Bu değeri, Samsun'un bütün ilçelerinde son 100 yılda ölçülen en yüksek yağış olarak değerlendirmek doğru değil.

Bir başka önemli yıl 2013 oldu. Samsun'da 7 Ağustos 2013 tarihinde ölçülen 204,6 milimetrelik günlük yağış, merkez istasyonu kayıtlarında 1967'nin ardından en yüksek değerlerden biri olarak kayıtlara geçti.

Samsun'da hangi yıllarda sel felaketi yaşandı?

Yıl	Öne çıkan ilçe veya bölge	Can kaybı ve etkileri
1967	Samsun merkez	238,2 mm günlük yağış rekoru
1977	Samsun şehir merkezi	Yaklaşık 500 evde su baskını
1980	Samsun şehir merkezi	Yaklaşık 100 ev ve iş yerinde su baskını
1998	Havza	1 ölüm, 7 evin yıkılması, 400 iş yerinde hasar
1998	Tekkeköy, Kutlukent ve merkez çevresi	Sanayi alanlarında su baskınları
2000	Çarşamba, Terme, Salıpazarı	290 bin dekar tarım alanında zarar
2000	Atakum, Atakent	178 konut, 36 iş yeri, 68 depo zarar gördü
2005	Atakum	38 konut, 12 iş yeri, 4 depo zarar gördü
2007	Samsun merkez, İlkadım	Yol ve iş yeri su baskınları
2012	Canik, Ayvacık, Atakum ve diğer ilçeler	14 can kaybı, yaygın yapı hasarı
2013	Atakum ve Samsun merkez	204,6 mm yağış, ulaşım ve konutlarda su baskını
2019	Terme ve Salıpazarı	Ağustos afetinde 2 can kaybı
2023	Ladik ve diğer ilçeler	1 ölüm, ev ve tarım arazilerinde zarar
2024	Bafra	Birden fazla mahallede su baskınları
2026	Havza	70 konut, 385 iş yeri zarar gördü

Tablo ulaşılabilen önemli afet kayıtlarını göstermektedir; 100 yıllık dönemdeki tüm küçük ölçekli taşkınları kapsayan eksiksiz bir envanter değildir. Can kaybı belirtilmeyen olaylarda kesin sayı doğrulanamamıştır.

1977 ve 1980: Samsun şehir merkezi sular altında kaldı

Samsun'un eski sel kayıtları arasında 4 Temmuz 1977 önemli bir yer tutuyor.

O tarihte etkili olan sağanak yağış sonucunda şehir merkezinde yaklaşık 500 evin su baskınına uğradığı bildirildi. Samsun Fuarı'nda bulunan binlerce kişi mahsur kalırken, kanalizasyon hatları ve haberleşme altyapısında da sorunlar yaşandı.

14 Mayıs 1980'de meydana gelen bir başka sağanakta ise şehir merkezindeki yaklaşık 100 ev ve iş yerini su bastı.

Her iki olayda da önemli maddi zararlar meydana geldiği biliniyor. Ancak toplam kaybı bugünkü parayla hesaplamaya elverişli, kesinleşmiş bir parasal bilanço bulunmuyor.

1998 Havza seli: Bir kişi öldü, 400 iş yeri zarar gördü

22 Mayıs 1998'de Havza'da meydana gelen taşkın, ilçenin geçmişindeki en büyük afetlerden biri oldu.

Esenbey ve Mesudiye çevresindeki yüksek kesimlere düşen yoğun yağış, Çayırözü Deresi'nin taşmasına yol açtı.

Sel özellikle İcadiye ve 25 Mayıs mahallelerinde etkili oldu. Evler, iş yerleri ve araçlar su altında kaldı.

Afetin bilançosunda bir kişinin kalp krizi sonucu yaşamını yitirdiği, iki kişinin yaralandığı, yedi evin yıkıldığı ve 400 iş yerinin zarar gördüğü kaydedildi. Ayrıca 16 araçta hasar meydana geldi.

O dönemde oluşturulan hasar tespit komisyonu toplam maddi kaybı 341 milyar 558 milyon eski Türk lirası olarak belirledi.

Bu tutarın 1998 yılındaki ortalama dolar kuru üzerinden hesaplanan ve 16 Ekim 2026 kuruna çevrilen nominal karşılığı yaklaşık 64,6 milyon TL ediyor.

Ancak söz konusu rakam bugünkü yeniden inşa maliyetini değil, tarihsel hasarın döviz kuru üzerinden çevrilmiş karşılığını gösteriyor.

2000 yılında 290 bin dekar tarım arazisi zarar gördü

Samsun'un tarımsal üretim açısından en ağır taşkın dönemlerinden biri Mayıs 2000'de yaşandı.

26-27 Mayıs tarihlerindeki yoğun yağışların ardından özellikle Çarşamba, Terme ve Salıpazarı ilçelerinde geniş tarım alanları sular altında kaldı.

TBMM'de dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanı tarafından açıklanan bilgilere göre, üç ilçedeki 112 köyde 13 bin çiftçi ailesine ait yaklaşık 290 bin dekar tarım alanında zarar meydana geldi.

Çeltik, mısır, fındık, sebze ve meyve üretimi selden etkilendi.

Aynı yıl 4 Haziran'da Atakum ve Atakent'te meydana gelen başka bir taşkında ise 178 konut, 36 iş yeri ve 68 depoda hasar oluştu.

2005 ve 2007 yıllarında da özellikle Atakum ve kent merkezinde sağanak kaynaklı su baskınları yaşandı.

2012 Canik seli: Samsun'un en acı afetlerinden biri

3-4 Temmuz 2012 gecesi Canik'te meydana gelen sel, Samsun'un yakın tarihindeki en ağır can kayıplarına neden oldu.

Mert Irmağı'nın kollarından Yılanlıdere'nin taşması sonucunda sel suları yerleşim alanlarına ulaştı.

Özellikle Kuzey Yıldızı TOKİ konutlarının bodrum katlarında yaşayan vatandaşlar ölümcül tehlikeyle karşılaştı. Kirazlık çevresi ve Samsun Organize Sanayi Bölgesi de selden etkilendi.

Dönemin valilik değerlendirmelerinde, 2012 yazında meydana gelen afetlerde Canik'te 13, Ayvacık'ta bir kişi olmak üzere toplam 14 vatandaşın hayatını kaybettiği açıklandı.

Yalnızca 3-4 Temmuz taşkınını ele alan akademik çalışmada ise 12 ölüm kaydedildi. İki rakam arasındaki fark, çalışmanın kapsadığı olaylarla dönemin daha geniş valilik bilançosunun farklı olmasından kaynaklanıyor.

Binlerce yapı hasar gördü

Temmuz ayının ardından Ağustos 2012'de de özellikle Atakum ve İlkadım'da önemli taşkınlar yaşandı.

İki büyük seli inceleyen akademik çalışmaya göre toplam:

• 1.111 konut

• 1.507 iş yeri

• 327 depo

• 36 kamu binası

• 23 ahır ve samanlık

  

  Samsun’da cenaze hizmeti nakilden mezar kazımına kadar ücretsiz

  İçeriği Görüntüle

taşkınlardan zarar gördü.

Samsun-Sinop kara yolunda ulaşım aksarken tramvay hattı da su baskınlarından etkilendi.

Dönemin valisi Hüseyin Aksoy, Ağustos 2012'de yaptığı açıklamada sel mağdurlarına 4 milyon 485 bin TL devlet yardımı yapıldığını bildirdi.

Bu tutarın 2012 ortalama dolar kuru ve 16 Ekim 2026 döviz kuru esas alınarak hesaplanan karşılığı yaklaşık 124 milyon TL.

Ancak bu rakam, selin toplam maddi zararı değil, o tarihe kadar yapılan kamu yardımlarının değeridir.

2013: Samsun'da bir günde 204,6 kilogram yağmur yağdı

7 Ağustos 2013, Samsun'un meteorolojik kayıtlarında öne çıkan tarihlerden biri oldu.

Kent merkezinde günlük toplam yağış 204,6 milimetreye ulaştı.

Yağış nedeniyle özellikle Atakum'da cadde ve sokaklarda su baskınları yaşandı. Evlerin bodrum katlarını su bastı, bazı ulaşım güzergâhlarında aksamalar meydana geldi.

Bu olay, 2012'deki ölümcül selden farklı bir tablo oluşturdu: Daha yüksek günlük yağış ölçülmesine rağmen aynı ölçekte bir can kaybı bilançosu ortaya çıkmadı.

Bu durum, yağış miktarının yanı sıra yerleşimlerin konumu, dere yatakları ve altyapının taşkınların sonuçlarında belirleyici olabildiğini gösteriyor.

2019: Salıpazarı ve Terme'de iki kişi hayatını kaybetti

Samsun'da 2019 yılı da sel felaketleriyle geçti.

Haziran ayında Terme'de yaşanan taşkınlarda yüzlerce konutun etkilendiği açıklandı.

Asıl ağır olaylardan biri ise 23 Ağustos 2019'da Salıpazarı ve Terme'de meydana geldi.

Yoğun yağışın ardından dereler taştı; Salıpazarı'nda bir kişi sele kapılarak, bir kişi de heyelan nedeniyle hayatını kaybetti.

Devlet hastanesinin zemin katı, bir tekstil fabrikası, evler ve iş yerleri su baskınlarından etkilendi.

Terme Çayı üzerindeki bazı köprüler zarar gördü. Tarım alanlarında ve ulaşım altyapısında da hasar meydana geldi.

Yaşanan afet, daha sonra genel hayata etkili afet kapsamında değerlendirildi.

2023 Ladik seli: Bir kişi öldü, tarım alanları zarar gördü

5 Haziran 2023'te Ladik'te meydana gelen selde bir kişi yaşamını yitirdi.

Şiddetli yağışların ardından dağlık kesimlerden gelen sular, ilçe merkezindeki farklı mahallelerde taşkınlara neden oldu.

Akademik incelemeye göre Ladik'te 16 mahallede yaklaşık 437 bin metrekare tarım alanı etkilendi.

Ayrıca 23 konut, altı iş yeri, dört samanlık, yedi depo, dört ahır ve iki araç zarar gördü. 32 büyükbaş hayvan telef oldu.

2023 yılındaki yağışlı dönemde Ladik'in yanı sıra Samsun'un başka ilçelerinde de su baskınları ve ulaşım sorunları yaşandı.

2026 Havza seli: 70 konut ve 385 iş yeri zarar gördü

Samsun'un yakın dönemde yaşadığı en önemli taşkınlardan biri 12 Mayıs 2026'da Havza'da meydana geldi.

Hacı Osman Deresi'nin taşmasıyla ilçe merkezinde cadde ve sokaklar sular altında kaldı.

İcadiye, 25 Mayıs, Bahçelievler ve Medrese mahalleleri başta olmak üzere farklı noktalarda su baskınları yaşandı.

İlk hasar tespitlerine göre:

• 70 konut ve 385 iş yeri zarar gördü.

• Yaklaşık 10 bin dekar tarım alanı etkilendi.

• 824 arı kovanı ve beş büyükbaş hayvan kaybı bildirildi.

• 12 kişi hafif yaralandı, can kaybı yaşanmadı.

AFAD tarafından Samsun Valiliği emrine ilk etapta 50 milyon TL acil yardım ödeneği aktarıldı.

Bu tutar da afetin toplam ekonomik kaybı değil, acil ihtiyaçların karşılanması ve hasarların giderilmesi amacıyla ayrılan kaynaktı.

Samsun'un eski sel zararları bugün kaç milyon TL ediyor?

Eski afetlerin ekonomik etkilerini karşılaştırmak için o yıllarda açıklanan tutarlar, ilgili yılın ortalama ABD doları kuruna çevrildi. Ardından 16 Ekim 2026 için yaklaşık 49,52 TL olan dolar kuru esas alınarak nominal TL karşılıkları hesaplandı.

Sel yılı	Açıklanan parasal tutar	2026 TL karşılığı
1998 Havza	341 milyar 558 milyon eski TL maddi zarar	Yaklaşık 64,6 milyon TL
2012 Samsun	4 milyon 485 bin TL devlet yardımı	Yaklaşık 124 milyon TL
2026 Havza	50 milyon TL acil yardım ödeneği	50 milyon TL

Önemli ayrım: Bu üç tutar aynı ekonomik kalemi temsil etmiyor. 1998 rakamı tespit edilen maddi zarar, 2012 rakamı yapılan yardım, 2026 rakamı ise ayrılan acil ödenek. Dolayısıyla bu tabloya bakarak hangi selin toplam ekonomik maliyetinin en yüksek olduğunu kesin biçimde söylemek mümkün değil.

Ayrıca döviz kuru üzerinden yapılan dönüşüm, dolar enflasyonunu ve bugünkü inşaat, araç, altyapı veya tarım ürünlerinin yenileme bedelini kapsamıyor.

Samsun'da hangi ilçelerde sel riski geçmişte daha çok ortaya çıktı?

Tarihsel afet kayıtlarında Canik, Atakum, İlkadım, Havza, Terme, Salıpazarı, Çarşamba ve Ladik farklı dönemlerde öne çıkıyor.

Canik'te Mert Irmağı ve Yılanlıdere, Havza'da Çayırözü ve Hacı Osman Deresi, Terme-Salıpazarı hattında ise Terme Çayı havzası önemli taşkın geçmişine sahip.

Atakum'da denize ulaşan küçük dere havzaları ve yerleşim alanları, İlkadım'da şehir içi su tahliyesi, Çarşamba'da Yeşilırmak havzasındaki tarım alanları geçmişteki afetlerden etkilendi.

Ancak geçmişte sel yaşanmış olması, bu ilçelerin tamamında bugün aynı düzeyde tehlike bulunduğu anlamına gelmiyor. Güncel riskin belirlenmesi için taşkın haritaları, dere ıslah çalışmaları, altyapı kapasitesi ve yeni yapılaşmanın birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Samsun neden tekrar tekrar sel yaşıyor?

Samsun'un geçmişindeki sel felaketlerinde bazı ortak nedenler dikkat çekiyor.

Kısa sürede düşen yoğun yağışlar, yüksek kesimlerden gelen ani yüzey akışları, dere yataklarının daralması, bazı akarsuların üzerinin kapatılması ve yerleşim alanlarının dere güzergâhlarına yakınlığı, taşkınların etkisini artırabilen faktörler arasında bulunuyor.

Özellikle 1998 ve 2026 Havza selleri ile 2012 Canik felaketi, dere yatakları ve yerleşim planlamasının can ve mal güvenliği açısından taşıdığı önemi yeniden gündeme getiriyor.

Samsun'un son 100 yıllık kayıtlarından çıkan en önemli sonuç ise şu: En yüksek günlük yağış 1967 yılında ölçülürken, ulaşılabilen yakın dönem afet kayıtlarında en ağır can kaybı 2012 yılında yaşandı. Sel felaketleri yalnızca merkez ilçeleri değil, tarım ve sanayi üretiminin yoğunlaştığı farklı ilçeleri de etkiledi.