Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından hak kazanan basın mensuplarına verilen turkuaz basın kartı ile basın trafik kartının, Samsun'daki bazı uygulamalarda keyfi değerlendirmeler nedeniyle zorluklara yol açtığı yönünde sahadan yoğun geri bildirimler gelmektedir. Basın mensupları ve imtiyaz sahipleri tarafından daha önce ilgili kurumlara iletilmiş olmasına rağmen, uygulama noktalarında farklı ve takdire dayalı işlemler yapıldığı ifade edilmektedir.
Kartın Resmi Kimlik Niteliği Göz Ardı Ediliyor
Edinilen bilgilere göre, Samsun'daki bazı kamu kurum ve kuruluşlarında, basın araç kartının araçta görünür şekilde bulunmasına ve basın kimlik kartının ibraz edilmesine rağmen yeniden kimlik talep edildiği belirtilmektedir. Bu durumun, basın kartının resmi kimlik niteliğinin uygulamada yeterince dikkate alınmadığını gösterdiği vurgulanmaktadır.
Oysa Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan resmi açıklamalarda, basın kartının bankacılık işlemleri dahil olmak üzere her türlü iş ve işlemde geçerli resmi kimlik belgesi olarak kullanılabileceği ifade edilmektedir . 13 Ekim 2022 tarihindeki 5187 Sayılı Basın Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kanuna "basın kartının resmi nitelikte bir kimlik belgesi" olduğu hükmü eklenmiştir .
Turkuaz Kart Döneminde Güncelleme Sorunu
Yaklaşık yedi yıl önce turkuaz renkli yeni tasarıma geçen basın kartlarının, bazı uygulamalarda halen "sarı basın kartı" olarak bilindiği ve bu durumun sahada bilgi güncelliği açısından tereddütlere yol açtığı belirtilmektedir. Basın mensupları, kartın mevcut statüsü ve resmi kimlik niteliği konusunda uygulayıcı birimlerde farkındalığın artırılması gerektiğini dile getirmektedir.
19 Mayıs Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Yusuf Ziya Çakır, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın sahtecilikle mücadele konusunda basın kartlarının rengini değiştirdiğini hatırlatarak, "Hem hizmet hem de araç kartları turkuaz renk olup, üzerine bandrol ve QR kod eklendi. QR kod okutulduğunda başkanlığın sisteminden doğrulama yapılabiliyor" ifadelerini kullanmıştı .
Basın Trafik Kartı Uygulamalarındaki Sorunlar
Basın araç kartı (Basın Trafik Kartı) kullanımına ilişkin usul ve esaslar, İletişim Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiş olup; görevli basın mensuplarına, trafiği aksatmamak kaydıyla durma, duraklama ve park etme konusunda kolaylık sağlanmasının esas olduğu düzenlenmiştir .
Ancak Samsun'da görev gereği ve kamu yararı kapsamında yapılan kısa süreli duraklamaların cezai yaptırıma konu edildiği, bu durumun mevzuatın amacı ve basın özgürlüğünün etkin kullanımı açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüşler dile getirilmektedir. İletişim Başkanlığı'nın bilgi notunda, basın trafik kartının "görev anında geçiş üstünlüğü değerlendirmesi, duraklama ve kısa süreli park kolaylıkları" sağladığı, uygulamanın "kamu düzenini aksatmamak ve haber alma özgürlüğünü güvence altına almak amacıyla, kontrollü şekilde yürütüldüğü" vurgulanmaktadır .
Kurumlar Arası Koordinasyon Eksikliği
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, geçtiğimiz yıl Ağustos ayında basın kartının doğru şekilde bilinmesi ve uygulanması amacıyla bir bilgi notu hazırlayarak kamu kurumlarına göndermişti . Bu bilgi notunda, basın kartının gazetecilere kamu kurumları nezdinde resmi gazeteci statüsü sağladığı, tüm resmi ve özel kuruluşlar tarafından kabul edilecek resmi nitelikte bir kimlik belgesi olduğu vurgulanmıştı .
Ayrıca, hangi basın kartlarının geçerli olduğunun netleştirilmesi ve sahte basın kartı kullanımı gibi suiistimallerin önüne geçilmesi de söz konusu çalışmanın hedefleri arasında yer almaktaydı . Ancak Samsun özelinde, bu bilgilendirme çalışmalarına rağmen uygulamada sorunlar yaşandığı gözlemlenmektedir.
Basın Kartı Olmayan Gazetecilere Yönelik Kararlar Tartışma Yarattı
Turkuaz basın kartı uygulamalarına ilişkin tartışmaların yaşandığı bir dönemde, Sinop'ta yaşanan bir dava da dikkat çekti. MLSA'nın haberine göre, Sinop'ta alkollü araç kullanan sürücünün haber takibini yaptığı sırada tehdit ve hakaretlerine maruz kalan gazeteci Batuhan Özusta, olay sırasında çektiği görüntüler nedeniyle "hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmek" iddiasıyla 10 ay hapis cezası aldı . Mahkeme gerekçesinde, turkuaz basın kartı olmayan Özusta'nın gazeteci olmadığını iddia etti .
MLSA Hukuk Birimi'nin istinaf dilekçesinde, gazetecilik mesleğinin basın kartı koşuluna bağlı olmadığının Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak hükme bağlandığı vurgulandı . Özusta ise "Bu karar, basın kartı olmayan gazetecileri susturmayı hedefleyen bir uygulama gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu .
Samsun'da Olumlu Gelişmeler de Var
Öte yandan, Samsun'da turkuaz basın kartı uygulamalarına ilişkin olumlu gelişmeler de yaşanıyor. Samsun Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararına göre, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı turkuaz basın trafik kartı sahiplerine Çobanlı Otoparkı, Kurupelit Marina Otoparkı, Fuar Otoparkı ve Kent Park Otoparkı'nda tüm gün ücretsiz otopark hizmeti sunuluyor .
19 Mayıs Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Yusuf Ziya Çakır, bu uygulamanın hayata geçmesinden duyduğu memnuniyeti ifade ederek, "Gün ve zaman gözetmeksizin çalışan mesai arkadaşlarımızın faydalanacağı güzel bir hizmet oldu" dedi .
Çözüm Bekleyen Sorunlar
Basın mensupları, özellikle Samsun'da uygulamada ortaya çıkan farklı ve takdire dayalı uygulamaların giderilmesi için kurumlar arası bilgilendirme ve koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kartın mevcut statüsü, resmi kimlik niteliği ve sağladığı haklar konusunda özellikle kolluk kuvvetleri ve kamu kurumlarındaki uygulayıcı birimlerde farkındalığın artırılması talep edilmektedir.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın konuya ilişkin bugüne kadar yaptığı resmi açıklamalarda, basın kartının resmi kimlik belgesi olarak kullanılabileceği net bir şekilde ifade edilmiş olsa da , Samsun özelindeki uygulama sorunlarının devam ettiği gözlemlenmektedir.
