Türkiye genelinde hanehalkı tüketim harcaması 2025 yılında en yüksek payı konut ve kira harcamaları ile aldı. TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması’nın sonuçlarına göre, toplam harcamanın %29,3’ü sadece barınma giderlerine giderken, bunu %20,5 ile ulaştırma harcamaları ve %17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip etti. En düşük pay ise %0,8 ile sigorta ve finansal hizmetlerde kaldı.
Hanehalkı bütçesinden en fazla pay konut ve kiraya ayrıldı
2025 yılı itibarıyla hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde konut ve kira birinci sıradaki yerini korudu. Ulaştırma harcamaları ikinci sıraya yükselirken, gıda ve alkolsüz içecekler üçüncü sırada yer aldı. Harcama türleri içinde en düşük paylar ise şöyle gerçekleşti:
-
Sigorta ve finansal hizmetler: %0,8
-
Eğitim hizmetleri: %1,8
-
Sağlık harcamaları: %2,2
Yüksek gelirli haneler ulaşıma üç kat daha fazla pay ayırdı
Gelir düzeyi arttıkça harcama kalıplarının kökten değiştiği görüldü. En yüksek gelir grubundaki (beşinci %20) haneler, ulaştırmaya %25 pay ayırırken, en düşük gelir grubundaki (birinci %20) hanelerde bu oran sadece %8,6’da kaldı. Konutta ise tablo tersine döndü:
| Gelir Grubu | Konut ve Kira | Gıda | Ulaştırma |
|---|---|---|---|
| En düşük gelir (%20) | %38,7 | %29,2 | %8,6 |
| En yüksek gelir (%20) | %25,7 | %12,4 | %25,0 |
Düşük gelirli haneler gelirlerinin neredeyse üçte birini sadece gıdaya, yüksek gelirli haneler ise ulaşıma harcıyor.
Maaşlı çalışanla işveren arasında ulaşım farkı: %21,9’a karşı %25,9
Temel gelir kaynağına göre harcama kalıpları da belirgin şekilde ayrıştı. Maaş, ücret, yevmiye ile geçinen haneler ulaştırmaya %21,9 pay ayırırken, müteşebbis (işveren/serbest meslek) geliri olan haneler bu oranı %25,9’a çıkardı. Gıda harcamalarında ise maaşlı haneler (%16) ile müteşebbis haneler (%17) arasında daha dar bir fark oluştu.
Tek kişilik haneler konuta %41 harcarken, kalabalık hanelerde gıda öne çıkıyor
Hane büyüklüğü arttıkça harcama yapısı tersine döndü:
-
Tek kişilik haneler: Konut ve kiraya %41 (neredeyse her 2,5 TL’den 1 TL’si), ulaşım %14,4, gıda %14,3
-
6+ kişilik haneler: Gıdaya %23,7, konuta %24,4, ulaşıma %18,1
Tek başına yaşayanlar barınmaya kalabalık hanelere göre bir buçuk kattan daha fazla pay ayırıyor.
Evde en çok çöpe giden gıda: Taze meyve ve sebze (%39,7)
Hanehalklarının israf ettiği gıda grupları üzerine yapılan çarpıcı analiz, en büyük israfın taze meyve ve sebze olduğunu ortaya koydu. İkinci sırada ekmek (%32,5), üçüncü sırada süt ve süt ürünleri (%15,1) yer aldı.
Taze meyve ve sebzeler, tüm israf edilen gıdaların neredeyse %40’ını oluşturuyor. Her 10 kilo çöpe giden gıdanın 4 kiloya yakını sadece yeşillik, domates, biber ve meyvelerden kaynaklanıyor.
TÜİK tarafından açıklanan 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması, Türkiye’de gelir dağılımındaki eşitsizliğin harcama kalıplarına doğrudan yansıdığını bir kez daha gösterdi. Konut ve kira baskısı en düşük gelirlileri en çok zorlayan kalem olmaya devam ederken, yüksek gelir gruplarında ulaştırma (otomobil, akaryakıt, bakım) birikimli bir maliyet unsuru olarak öne çıkıyor.
