Kuyumcuda Fatura mı Gider Pusulası mı? Belge Düzeni (2026)

Filo Kiralama ile Şirketinizin Mobilitesini Güçlendirin

İçeriği Görüntüle

Kuyumculukta belge seçimini iki şey belirler: paranın yönü ve karşı tarafın mükellefiyet durumu. Siz satıyorsanız fatura, vergi mükellefi olmayan bir vatandaştan hurda alıyorsanız gider pusulası düzenlenir. Bu yazıda eşikleri, özel matrahı, belge numarası bütünlüğünü ve banka hareketinden otomatik belge üretimini ele alıyoruz.

Hangi tutardan sonra fatura zorunlu?

Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen genel fatura düzenleme alt sınırı, 514 Sıra No’lu Genel Tebliğ ile kuyumculuk sektöründe üç katı olarak uygulanır. 2026 yılı için genel had 9.900 TL olduğundan kuyumcular açısından sınır 29.700 TL’ye karşılık gelir.

Kuyumcular için fatura düzenleme alt sınırı ve e-Faturaya geçiş haddi.

Eşiğin altındaki satışların belgesiz yapılabileceği anlamına gelmez. Müşteri talep ettiğinde tutar ne olursa olsun fatura düzenlenir. Eşik yalnızca kendiliğinden fatura düzenleme mecburiyetinin başladığı noktayı tanımlar.

e-Fatura tarafında ise 2025 brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzerinde olan mükellefler 1 Temmuz 2026 itibarıyla geçiş yapmakla yükümlü. Kuyumculuk için ayrı bir istisna yok; genel had aynen uygulanıyor.

Özel matrah neden önemli?

Altın satışında KDV, satış bedelinin tamamı üzerinden değil, altının külçe değeri düşüldükten sonra kalan kısım, yani işçilik bedeli üzerinden hesaplanır. Buna özel matrah denir.

Kuyumculuğa özel olmayan bir fatura programı bu ayrımı çoğu zaman yapmaz; işçilik bedelini ayrı satır olarak hesaplamak kullanıcının sorumluluğuna kalır. Bu da ay sonunda mali müşavirle düzeltme yazışmalarına dönüşür.

Hurda alımında belge ne olmalı?

Vergi mükellefi olmayan kişiden yapılan alımda fatura düzenlenemez, çünkü satıcının fatura kesme ehliyeti yoktur. Belgeyi alıcı taraf, yani kuyumcu düzenler; bu belgenin adı gider pusulasıdır.

Kural nettir: işletmeye para giriyorsa fatura, işletmeden para çıkıyorsa ve karşı taraf mükellef değilse gider pusulası. Aynı vatandaştan hurda alırken gider pusulası, aynı vatandaşa yeni ürün satarken fatura gerekir. İki belge birbirinden bağımsızdır ve aynı kişiye ikisi birden düzenlenebilir.

Gider pusulası yalnız vergisel bir yükümlülük değildir; alınan malın nereden geldiğini gösteren tek kayıttır ve kimlik tespiti kayıtlarıyla birlikte arşivlenmesi gerekir.

Banka hareketinden belge üretmek

Kuyumculukta tahsilatın önemli bölümü havale, EFT ve kart yoluyla gelir. Bu hareketlerin ekstreden okunup elle işlenmesi hem zaman alır hem de eşleştirme hatasına açıktır. Modern yaklaşım, hareketi kaynağında yakalayıp belgeyi oradan üretmektir.

Banka hareketinin belgeye dönüşme akışı ve belge tipi seçimi.

Hareketler iki yoldan sisteme girebilir: bankanıza tanımladığınız e-posta adresine gelen bildirimlerin otomatik ayrıştırılması ya da açık bankacılık (open banking) bağlantısıyla anlık akış. Hasfiyat tarafında onun üzerinde banka destekleniyor; Halkbank, Garanti, İş Bankası, Ziraat, Akbank ve Enpara bunların arasında.

Hareket düştükten sonra TC kimlik veya vergi numarası ayrıştırılır, karşı tarafın e-Fatura mükellefi olup olmadığı sorgulanır ve doğru belge tipi seçilir. Aynı gün aynı müşteriden gelen parçalı ödemeler tek faturada birleştirilir.

Belge numarası bütünlüğü

Toplu belge kesiminde en sık korkulan şey numara atlamasıdır. İyi kurgulanmış bir sistemde gönderim başarısız olduğunda kullanılan numara havuza iade edilir ve tekrar kullanılır; seride boşluk oluşmaz.

İkinci koruma tarih bütünlüğüdür. Her kesimden önce serinin son başarılı belgesinin tarihi kontrol edilir; daha eski tarihli bir işlem atlanır ve sebebi ekranda listelenir. Sessizce geçilmez.

Yanlış kesilen belge silinmez, iptal edilir. İptal izi kayıt altına alınır ve iptal edilen numara yeniden kullanılmaz. e-Arşiv faturalarda iptal süresi ve yöntemi, e-Fatura tarafındakinden farklı işler.

Entegratör tarafında da esneklik önemli. Tek bir entegratöre kilitlenmek, o firmayla yaşanacak her sorunu belge kesememeye dönüştürür. Hasfiyat sekiz farklı entegratörle çalışıyor: SüperEntegratör, İzibiz, Uyumsoft, QNB eSolutions, EDM, İşNet, Hızlı ve GİB e-Arşiv portalı. Entegratör değiştirildiğinde belge serisi devamlılığı korunuyor.

Fatura, e-Arşiv, toplu gider pusulası ve banka hareketlerinden belge üretimi hakkında ayrıntılı bilgi için Hasfiyat sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Gider pusulasında hangi bilgiler zorunludur?

Satıcının adı, soyadı, adresi ve T.C. kimlik numarası; alınan malın cinsi, ayarı ve miktarı; ödenen tutar ve düzenleme tarihi bulunmalıdır. Kuyumculukta gramaj ve ayarın açıkça yazılması, ileride yapılacak maliyet ve envanter kontrolleri için de gereklidir. Belgenin kimlik tespiti kaydıyla birlikte arşivlenmesi önerilir.

Alıcının kimlik numarası eksikse ne olur?

Belge kesilmez. Doğru kurgulanmış bir sistemde bu işlem atlananlar listesinde sebebiyle birlikte gösterilir; sessizce geçilmez veya eksik bilgiyle belge üretilmez. Eksik bilgi tamamlandıktan sonra işlem yeniden değerlendirilir.

Toplu fatura kesince numara atlar mı?

Atlamamalıdır. Gönderim başarısız olduğunda kullanılan belge numarasının havuza iade edilip tekrar kullanılması gerekir. Ayrıca mükerrer belge üretiminin veritabanı seviyesinde engellenmesi ve her gönderim sonrası belgenin entegratöre ulaşıp ulaşmadığının doğrulanması beklenir.

Haddin altında kalan işletme e-Faturaya geçebilir mi?

Geçebilir. Zorunluluk sınırının altındaki mükellefler isteğe bağlı olarak başvurabilir. Gönüllü geçiş yapıldığında uygulamadan çıkılması kural olarak mümkün olmadığı için, kararın işletmenin belge hacmi göz önünde bulundurularak verilmesi yerinde olur.