Forklift kiralamada yapılan hatalar çoğunlukla makine sahaya geldikten sonra fark edilir: en üst rafa yetişmeyen bir direk, rampada patinaj yapan bir makine ya da öğleden sonra şarjı biten bir akü. Bu sorunların neredeyse tamamı teklif istemeden önce sorulacak birkaç soruyla önlenebilir. Piyasada kiralık forklift ararken aşağıdaki yedi soruyu sırayla yanıtlamak, hem doğru makineyi hem de doğru sözleşmeyi getirir.
Yük ve yükseklik
Birinci soru: en ağır yük kaç kilo? Esas alınacak ağırlık, palet dahil en ağır yüktür ve üzerine yüzde 20 pay eklenmelidir. Etiket kapasitesinin belirli bir yük merkezi için geçerli olduğu da unutulmamalı. Kiralık makinelerde kapasite 500-600 milimetre yük merkezine göre verilir; yük derinliği 1 metreyi geçiyorsa yük merkezi uzar ve bir üst sınıf gerekir. Standart palet işlerinde 2-3 ton yeterli olurken mermer, bobin ve makine gibi yüklerde 5-10 ton sınıfı gündeme gelir.
İkinci soru: yük kaç metreye kalkacak? Standart direk 3-3,3 metre, üç kademeli direk 4,5-5 metre kaldırır. Raf 6 metrenin üzerindeyse bu artık reach truck işidir. Ölçü alırken en üst kirişin zeminden yüksekliğine palet yüksekliğini eklemek gerekir. Yan kaydırma ya da çatal pozisyonlayıcı gibi bir ataşman takılacaksa kapasitenin düşeceği de hesaba katılmalı.
Zemin ve enerji
Üçüncü soru: makine hangi zeminde çalışacak? Düz beton ve asfaltta dolgu lastikli makineler sorunsuz çalışırken bozuk ve toprak zeminde havalı lastikli dizel makine gerekir. Genel kural olarak kapalı alanda egzoz nedeniyle akülü, açık sahada dizel, içeri ve dışarı geçişli işlerde LPG tercih edilir. Makine çok katlı bir binada üst kata çıkacaksa zemin sorusu döşeme yüküne dönüşür: 2 ton sınıfı bir akülü forkliftin kendi ağırlığı yaklaşık 3,5-4 tondur. Bu durumda yük asansörünün kapasitesi, kabin ölçüleri ve kat döşemesinin izin verilen yükü de teklifte belirtilmelidir.
LPG makineler depo kapısından avluya aynı makineyle geçmeyi sağlar ve tüp değişimiyle kesintisiz çalışır; ancak kapalı alanda yalnızca iyi havalandırılan bölümlerde tercih edilmelidir. Gıda ve ilaç depolarında ise akülü makine standarttır.
Dördüncü soru: akü ve şarj düzeni nasıl olacak? Kapalı depo, gıda ve ilaç tesislerinde standart makine olan akülü forklift seçildiğinde vardiya sayısı belirleyici hale gelir. Tek vardiyada gece şarjı yeterlidir; çift vardiyada yedek akü ya da lityum akülü model planlanmalıdır. Lityum akü 1-2 saatte dolar ve ara şarja uygundur; kurşun asit akü ise gece boyu şarj ister ve günlük su seviyesi kontrolü gerektirir. Şarj cihazı makineyle gelir; tesiste uygun güçte topraklı bir priz ve havalandırılan bir şarj köşesi yeterlidir.
Süre, bakım ve belge
Beşinci soru: makine ne kadar süre kalacak? Kiralama süresi uzadıkça bir güne düşen maliyet azalır. En küçük kiralama birimi bir gündür; üç günü aşan işte haftalık, bir ayı aşan işte aylık tarife daha ekonomiktir. 12-36 ay taahhütte aylık bedel kademeli iner: 3 ton dizel forklift 12 ayda aylık 41.000 TL, 36 ayda 37.000 TL; 3 ton akülü makine ise 12 ayda 45.100 TL, 36 ayda 40.700 TL. Tutarlar KDV hariçtir. Tek aylık kiralama 12 ay tarifesinin üzerinde fiyatlanır; süreden emin değilseniz 36 ay yerine 12 ay taahhüt verip sonradan uzatmak daha doğrudur. Birden fazla makine gerekiyorsa adet arttıkça birim bedel düşer.
Altıncı soru: bakım ve arıza kimde? Aylık ve uzun dönem kiralamada periyodik bakım ile yıpranma kaynaklı arızalar kiralayana aittir; sahada çözülemeyen arızada aynı sınıftan yedek makine gönderilir. Kullanım hatası, çarpma ve aşırı yüklemeden doğan hasar ise kiracıya aittir. Bu ayrımın sözleşmede madde madde yazılması gerekir. Aylık kiranın kapsadığı 200-220 çalışma saati ve aşımda uygulanacak bedel de aynı sözleşmede yer almalıdır.
Belge ve teslim
Yedinci soru: belgeler tamam mı? Kiralık makinenin sigorta durumu ve kullanım kaynaklı hasarda uygulanacak muafiyet tutarı sözleşmede açıkça yazmalıdır. Liman ya da gümrüklü saha gibi girişte evrak istenen alanlarda makine evrakının teslimatla birlikte verilmesi talep edilmelidir. Makineyi kullanacak personelin geçerli operatör belgesi ise kiracının sorumluluğundadır. Forklift ve transpalet gibi kendinden hareketli iş ekipmanları en geç yılda bir periyodik kontrolden geçer; kiralık makinede bu kontrolün durumunu sormak da imza öncesi kontrol listesine eklenmeli. Teslimde saat sayacı, yakıt seviyesi ve mevcut hasarların fotoğraflı tutanağa işlenmesi de iade sırasında yaşanabilecek tartışmaları önler.
Bu yedi sorunun yanıtı hazır olduğunda teklif süreci kısalır ve makine ilk seferde doğru seçilir. Yanıtlardan emin olunamayan durumlarda en ağır paletin fotoğrafı, raf ölçüsü ve zemin bilgisi bile değerlendirme için iyi bir başlangıçtır. İstanbul ve Kocaeli'de hizmet veren Forklift Kiralama Merkezi, teklif formunda bu bilgileri benzer bir sırayla soruyor; talepler form ya da WhatsApp üzerinden alınıyor. Kiralama yalnızca makineyi kapsıyor, makineyi kullanacak belgeli personel kiracı tarafından sağlanıyor.
