İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir? sorusunun cevabı, Türk Medeni Kanunu'nda net bir şekilde düzenlenmiştir.
Genel Kural: 18 Yaş Sınırı
Türk Medeni Kanunu'nun 328. maddesinin birinci fıkrası açıktır: "Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder."
Türk hukukunda erginlik yaşı 18 olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle iştirak nafakası, kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurduğu tarihte kendiliğinden sona erer. Bu durum, herhangi bir mahkeme kararına gerek kalmaksızın kanun gereği gerçekleşir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2013/16366 E., 2013/14446 K. sayılı kararında bu husus açıkça vurgulanmıştır: "İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurduğu tarihte hiçbir mahkeme kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer."
18 Yaşında Nafaka İçin Dava Gerekir mi?
Hayır, gerekmez. Yargıtay içtihatlarına göre, iştirak nafakası çocuğun reşit olmasıyla kendiliğinden sona erdiğinden, nafaka borçlusunun nafakanın kaldırılması davası açmasında hukuki bir yarar bulunmamaktadır.
Ancak birikmiş nafaka alacakları farklı bir durum oluşturur. Çocuğun reşit olduğu tarihe kadar ödenmemiş olan iştirak nafakası borçları, bu tarihten sonra da icra takibine konu edilebilir.
Eğitimin Devamı Halinde Nafaka: TMK 328/2
İştirak nafakasının 18 yaşında sona ermesi kuralının en önemli istisnası, çocuğun eğitiminin devam etmesi halidir.
TMK 328/2: "Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler."
Hangi Eğitim Türleri Kapsama Girer?
Yargıtay kararlarına göre:
• Üniversite (lisans) eğitimi
• Açık öğretim fakültesi ve lisesi
• Üniversite sınavına hazırlık dönemi (dershane)
• Ön lisans programları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/959 E., 2019/1131 K. sayılı kararında belirtildiği üzere: "Açık öğretim fakültesinde eğitimine devam eden ergin çocuk da yardım nafakası talep edebilir."
İştirak Nafakası mı, Yardım Nafakası mı?
Çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla birlikte önemli bir hukuki değişiklik meydana gelir. İştirak nafakası sona erer ve eğitimin devamı halinde talep edilebilecek nafaka türü "yardım nafakası" (TMK m. 364) niteliğine bürünür.
Kritik Farklar:
İştirak Nafakası:
• Davayı velayet sahibi ebeveyn açar
• Çocuk adına talep edilir
• 18 yaşa kadar devam eder
Yardım Nafakası:
• Davayı bizzat reşit çocuğun kendisi açmalıdır
• Velayet sahibi ebeveyn artık çocuk adına dava açamaz
• Eğitim süresince devam edebilir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2010/12022 E., 2011/13809 K. sayılı kararında açıkça belirtilmiştir: "Reşit olan çocuk artık taraf ehliyetine sahiptir. Anne, reşit çocuğu adına iştirak nafakası artırımı veya devamı talebinde bulunamaz."
Önemli Uyarı
İştirak nafakası kendiliğinden yardım nafakasına dönüşmez. Eğitimi devam eden reşit çocuğun, yeni bir dava açarak yardım nafakası talep etmesi gerekmektedir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2005/12338 E., 2005/16008 K. sayılı kararı: "Sona eren iştirak nafakasının yorum yoluyla sürdürülmesi mümkün değildir."
Üniversite Öğrencisi Nafaka Alabilir mi?
Evet, alabilir. Ancak bunun için:
• Çocuğun bizzat kendisinin dava açması gerekir
• Kendi emek ve geliriyle yaşamını sürdürememesi gerekir
• Eğitimin aktif olarak devam ediyor olması aranır
Sonuç
İştirak nafakası kural olarak 18 yaşa kadar ödenir. Eğitim devam ediyorsa, reşit çocuğun kendisinin açacağı yardım nafakası davası ile eğitim süresince nafaka devam edebilir. İştirak nafakası otomatik olarak yardım nafakasına dönüşmez; bu ayrımın bilinmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu makale Avukat Emre SOBAY tarafından yazılmıştır. Daha detaylı versiyonuna buradan ulaşabilirsiniz.
