İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 1968 yılından bu yana kesintisiz olarak gerçekleştirdiği ve Türk sanayisinin röntgenini çeken "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması"nın 2025 yılı sonuçları kamuoyuna duyuruldu. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından, Odakule Fazıl Zobu Meclis Salonu'nda düzenlenen basın toplantısıyla açıklanan veriler, sanayideki yapısal dönüşümü ve teknoloji odaklı yükselişi gözler önüne serdi.
Araştırma sonuçlarına göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda elde ettiği 698 milyar 789 milyon liralık dev ciroyla listedeki geleneksel liderliğini korudu. Otomotiv sektörünün küresel oyuncusu Ford Otomotiv ise 538 milyar 268 milyon lirayla listenin ikinci sırasındaki yerini sağlamlaştırdı.
Zirve Yarışında Yeni Dengeler ve İlk 10 Sıralaması
Listede üçüncülüğü 327 milyar 854 milyon lirayla Star Rafineri AŞ göğüslerken, asıl büyük sıçramayı gerçekleştiren ve listede basamakları tırmanan diğer devler şu şekilde sıralandı:
-
OYAK-Renault: Bir önceki dönemde 6'ncı sırada yer alırken, 235,5 milyar liralık üretimden satış performansıyla 4'üncülüğe yerleşti.
-
Toyota Otomotiv: 206,3 milyar liralık satış rakamıyla listede kendine güçlü bir yer buldu.
-
Arçelik: 165,7 milyar liralık üretimden satışla Toyota'yı yakından takip etti.
-
Mercedes-Benz: 127 milyar liralık satışıyla 12'nci basamaktan 10'unculuğa yükselerek devler ligindeki ilk 10 yerini perçinledi.
Milli Gururlar İlk 10'a Hücum Etti: Savunma Sanayisi Rekor Kırdı
2025 yılı verilerinin en dikkat çekici ve stratejik gelişmesi, Türk savunma sanayisi şirketlerinin sergilediği göz kamaştırıcı yükseliş grafiği oldu. Geçtiğimiz yıl ilk 10 listesinde kendine yer bulamayan yerli ve milli teknoloji devleri, bu yıl üst sıraları adeta abluka altına aldı:
-
TUSAŞ: 11. sıradan hızlı bir tırmanışla 140,9 milyar liralık üretimden satış gerçekleştirip 7'nciliğe yükseldi.
-
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO): 16. basamaktan atağa kalkarak 138,8 milyar lirayla 8'inci oldu.
-
ASELSAN: 17. sıradaki yerini geride bırakıp 130,2 milyar liralık üretimden satış hacmiyle 9'unculuğa yerleşti.
Erdal Bahçıvan: "Finansmana Erişim Kolaylaştırılmalı"
Savunma sanayi şirketlerinin ilk kez bu ölçekte üst sıraları domine etmesini yorumlayan İSO Başkanı Erdal Bahçıvan; bu başarının sektörün üretim kapasitesi, yüksek teknoloji geliştirme yetkinliği, küresel rekabet gücü ve ihracat performansındaki çarpan etkisini net bir şekilde ortaya koyduğunu vurguladı.
Sanayicilerin makroekonomik zorluklarına da değinen Bahçıvan, ekonomi yönetimine şu kritik mesajları verdi:
-
Yüksek Faiz ve Maliyet Yükü: Son iki yıldır yüksek seviyede seyreden faiz oranları ve tırmanan finansman maliyetleri; yatırımdan istihdama, üretimden küresel rekabet gücüne kadar tüm sanayi kollarını baskılıyor.
-
Kredi Kanalları Açılmalı: Özellikle ihracat kredileri başta olmak üzere, sanayicinin finansmana ulaşmasını zorlaştıran bariyerler acilen gözden geçirilmelidir.
-
Yüksek Teknoloji Payı Umut Verici: Sanayide yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin payının %7,6'ya yükselmesi stratejik bir kazanımdır.
-
Sermayenin Tabana Yayılması: Halka açık İSO 500 şirketi sayısının 91'e ulaşması, sermayenin tabana yayılması ve sanayicinin nitelikli finansman bulabilmesi açısından çok önemli bir aşamadır.
Geleneksel Sektörler Zorlanıyor, Teknoloji Odaklı Dönüşüm Sürüyor
Sanayi sektörlerindeki yapısal makas değişimine dikkat çeken Erdal Bahçıvan, 2025 yılında emek yoğun olarak çalışan geleneksel sektörlerin ciddi bir sınav verdiğini ve zorlandığını belirtti. Buna karşılık savunma sanayisi başta olmak üzere teknoloji yoğunluğu yüksek alanlarda itici bir büyüme gücü yaşandığının altını çizdi.
İstihdam pazarında nitelikli iş gücü ihtiyacının hiç olmadığı kadar kritik bir hal aldığını ifade eden İSO Başkanı, Türkiye sanayisinin katma değeri yüksek yapılara evrilebilmesi için eğitimli, yetkin ve donanımlı insan kaynağı yatırımlarının hız kesmeden artırılması gerektiğini söyleyerek sözlerini tamamladı.
