İran'ın yarı resmi haber ajanslarına konuşan Uzmanlar Meclisi üyeleri, yeni liderin belirlenmesi için oylama yapıldığını ve bir isim üzerinde mutabık kalındığını açıklamıştı. Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, yaptığı açıklamada, "Uzmanlar Meclisi'nin büyük bir çoğunlukla yeni liderin ismi üzerinde mutabık kaldığını" belirterek, "İnşallah Hamaney ismi İran'ın yeni lideri olarak devam edecek" ifadelerini kullandı . Bu gelişme, İran'ın 1979'daki İslam Devrimi'nden bu yana ikinci kez dini lider değişimine tanıklık edeceği anlamına geliyor .
Mücteba Hamaney kimdir? İran'ın "perde arkasındaki gücü"
56 yaşındaki Mücteba Hamaney, 8 Eylül 1969'da İran'ın önemli dini merkezlerinden Meşhed kentinde dünyaya geldi . İran'ın ikinci dini lideri Ali Hamaney'in altı çocuğundan ikincisi olan Mücteba, uzun yıllar resmi bir görevi olmamasına rağmen babasının "kapı bekçisi" ve en yakın danışmanı olarak devlet yönetiminde büyük bir nüfuz sahibi oldu .
Askeri geçmişi ve Devrim Muhafızları ile bağları
Mücteba Hamaney'i diğer adaylardan ayıran en büyük özellik, güvenlik bürokrasisi üzerindeki sarsılmaz etkisidir. 17 yaşında İran-Irak Savaşı'na (1980-1988) katılan Mücteba, Devrim Muhafızları'na bağlı Habib ibn Mezahir Taburu'nda görev yaptı . Bu savaşa katılması, İran'ın güvenlik yapısı içinde kalıcı bağlar kurmasına önemli katkı sağladı .
Lise eğitimini Tahran'daki dini Alevi Okulu'nda tamamladıktan sonra ilahiyat eğitimi alan Mücteba, 1999 yılında din adamı olmak amacıyla Şii teolojisinin önemli merkezi Kum kentine gitti . Bu dönemdeki hocaları arasında Muhammed Taki Misbah-Yezdi ve Mahmud Haşimi Şahrudi gibi önemli isimler yer almaktadır .
Siyasi etkisi ve tartışmalı geçmişi
Mücteba Hamaney'in adı ilk kez 2005 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde kamuoyunun dikkatini çekti. Reformist aday Mehdi Kerrubi, Hamaney'e yazdığı açık mektupta, Mücteba'yı Devrim Muhafızları ve Besiç milisleri aracılığıyla oylamaya müdahale etmekle suçlamıştı .
2009'daki tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de benzer suçlamalarla karşılaşan Mücteba'nın, Ahmedinejad'ın yeniden seçilmesinin ardından patlak veren Yeşil Hareket protestolarının bastırılmasında kilit rol oynadığı iddia edildi . Wikileaks'in yayınladığı ABD diplomatik yazışmalarında Mücteba için "cübbelerin arkasındaki güç" tanımlaması yapılmış, babasının telefonunu dinlediği ve ülkede kendi güç tabanını oluşturduğu öne sürülmüştü .
Dini statü tartışması
Mücteba Hamaney'in dini liderliğe seçilmesi, bazı tartışmaları da beraberinde getirdi. İran'da dini lider olabilmek için üst düzey dini otorite kabul edilen "Ayetullah" unvanına sahip olmak gerekiyor . Mücteba şu anda orta düzey bir din adamı konumunda. Ancak bu durumun bir emsali de yok değil: Babası Ali Hamaney, 1989'da dini lider olduktan sonra hızla "Ayetullah"lığa terfi ettirilmişti . Son günlerde İran medyası ve yetkililerin Mücteba'dan "Ayetullah" diye bahsetmeye başlaması, dini konumunun yükseltileceğinin işareti olarak yorumlanıyor .
Uluslararası yaptırımlar ve servet iddiaları
ABD Hazine Bakanlığı, Kasım 2019'da Mücteba Hamaney'e yaptırım uygulamıştı. Açıklamada, Mücteba'nın seçilmiş ya da atanmış resmi bir hükümet pozisyonu olmamasına rağmen dini lideri temsilen resmi kapasitede görev yaptığı kaydedilmişti .
Bloomberg News tarafından Ocak 2026'da yayınlanan bir araştırmaya göre, Mücteba Hamaney'in İran dışındaki varlıkları elde tutmak ve transfer etmek amacıyla kullanılan offshore bir finansal ağ ile bağlantılı olduğu bildirildi. Söz konusu varlıklar arasında Londra ve Dubai'de yüksek değerli gayrimenkuller ile Avrupa'da denizcilik faaliyetleri, bankacılık ilişkileri ve konaklama sektörüne bağlı çıkarlar yer alıyor .
Yeni dönemde İran'ı neler bekliyor?
Uzmanlar, Mücteba Hamaney'in liderliğinin İran'da "muhafazakar çizginin sertleşmesi" anlamına geldiğini belirtiyor. John Hopkins Üniversitesi'nden İran uzmanı Vali Nasr, "Uzun süredir halef olması planlanıyordu, ancak son iki yıldır bu plan rafa kaldırılmış gibi görünüyordu. Eğer seçilirse, çok daha sert çizgideki Devrim Muhafızları'nın artık iktidarda olduğuna işaret eder" değerlendirmesinde bulundu .
Devrim Muhafızları ile olan derin bağları nedeniyle, yeni dönemde İran'ın bölgesel vekil güçleri ve nükleer programı konusundaki tutumunun daha sert olabileceği tahmin ediliyor . Ancak babadan oğula geçen bu geçişin, rejim içindeki reformist ve gelenekçi kanatlar tarafından nasıl karşılanacağı ve cumhuriyetin hanedanlığa dönüştüğü algısının halkta yaratacağı etki merak konusu .
Uluslararası tepkiler
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı açıklamada Mücteba Hamaney'in liderliğini "kabul edilemez" olarak nitelendirmişti. Trump, "İran'da en olası halef Mücteba Hamaney ama bu kabul edilemez. Hamaney'in politikalarını devam ettirecek ve ABD'yi beş yıl sonra yeniden savaşa zorlayacak bir İran lideri istemiyorum" ifadelerini kullanmıştı .
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ise daha sert bir mesaj vererek, "Seçilen her lider ortadan kaldırılması gereken bir hedef olacak. Adı veya nereye saklandığının hiçbir önemi yok" dedi .
