ABD basını, "Operation Epic Fury" (Epik Öfke Harekatı) adı verilen askeri operasyonun Washington'a çıkardığı devasa maliyeti mercek altına aldı. New York Times gazetesinin Pentagon kaynaklarına dayandırdığı haberde, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri harekatının ilk haftasında yaklaşık 6 milyar dolarlık harcama yapıldığı bildirildi . Bu rakam, çatışmanın sadece bir haftada milyarlarca dolarlık ek yük getirdiğini gözler önüne serdi.
Çatışmanın mali tablosu: Mühimmattan lojistiğe 6 milyar dolar
Pentagon yetkililerinin ABD Kongresi'ne sunduğu bilgilere göre, çatışmaların ilk 7 günündeki toplam harcama yaklaşık 6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu miktarın yaklaşık 4 milyar doları, başta İran'ın misilleme amaçlı füze saldırılarını püskürtmek için kullanılan önleyici füzeler olmak üzere çeşitli mühimmatlara harcandı.
Uzmanlara göre bu harcamaların bu denli yüksek olmasının temel nedeni, kullanılan silah sistemlerinin birim maliyetlerinin oldukça yüksek olması. Özellikle balistik füzelere karşı kullanılan önleyici füzelerin tanesi milyonlarca dolar seviyesinde. Bu durum, karşılıklı füze saldırılarının olduğu bir çatışma ortamında maliyetlerin hızla katlanmasına neden oluyor.
New York Times'ın haberine göre, çatışmanın başlangıcından bu yana Amerikan ve İsrail güçleri, İran'daki hedeflere yaklaşık 4 bin saldırı düzenledi. Ancak geniş çaplı hava harekatına rağmen Tahran'ın askeri potansiyelinin önemli bir kısmını koruduğu vurgulanıyor . Bu durum, operasyonun ne kadar süreceği ve nihai maliyetinin ne olacağı konusunda soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
Bazı kaynaklar maliyetin daha da yüksek olabileceğine işaret ediyor. Eski Pentagon bütçe yetkilisi Elaine McCusker'in hesaplamalarına göre, 28 Şubat'ta başlayan saldırıların ilk 4 gününün maliyeti 110 milyar dolara yaklaştı. Bu rakama, Aralık ayından bu yana Orta Doğu'ya sevk edilen 10'dan fazla savaş gemisi ve yaklaşık 100 savaş uçağının lojistik maliyetleri de dahil edildi .
Pentagon'dan acil ek bütçe talebi geliyor
Çatışmaların başlamasıyla birlikte Pentagon'un mühimmat stokları hızla erimeye başladı. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin hesaplamalarına göre, çatışmanın ilk 100 saatlik bölümünün maliyeti yaklaşık 37 milyar dolar oldu ve bunun 35 milyar doları bütçede öngörülmeyen acil harcamalardan oluştu .
Bu gelişmeler üzerine Pentagon'un, Kongre'den yaklaşık 50 milyar dolarlık acil ek bütçe talep etmeye hazırlandığı belirtiliyor. Savunma Bakanlığı'nın bu ek kaynağı, tükenen mühimmat stoklarını yenilemek ve operasyonların devamlılığını sağlamak için kullanmayı planladığı ifade ediliyor .
Operasyonun maliyetinin ne kadar daha artacağı, harekatın süresine bağlı olarak değişecek. Başkan Donald Trump, savaşın bir ayı geçebileceğini belirtirken, Pazartesi günü yaptığı açıklamada ülkenin "çok daha uzun süre devam etme kapasitesine sahip olduğunu" söyledi . Savunma Bakanı Pete Hegseth ise savaşın sekiz hafta kadar sürebileceğini ifade etti . Savaş ne kadar uzarsa, Tomahawk seyir füzeleri, Patriot sistemleri ve THAAD gibi kilit silah sistemlerinde kritik stok sıkıntısı yaşanma riski de o kadar artıyor .
Kongre'de ek bütçe tartışması: 'Savaşın bedelini Körfez ülkeleri ödesin'
Pentagon'un ek bütçe talebi, Kongre'de yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, ek bütçe ihtiyacının kapalı oturumda gündeme geldiğini doğruladı. Johnson, operasyonun ne kadar süreceğine ve ihtiyaçların ne olduğuna bağlı olarak rakamların netleşeceğini belirtti .
Cumhuriyetçi liderler, Orta Doğu'daki savaşın şaşırtıcı maliyetiyle yüzleşmeye hazırlanıyor. Temsilciler Meclisi Ödenek Komisyonu Başkanı Tom Cole, ek bütçenin ne kadar olacağı sorusuna "Çok" yanıtını verdi . Bazı Cumhuriyetçi yetkililer, Beyaz Saray'ın önümüzdeki günlerde Kongre'den onlarca milyar dolarlık ek bütçe talep etmesini beklediklerini, hatta bazı tahminlere göre Pentagon'un savaşta günde 2 milyar dolar harcadığını belirtiyor .
Ancak ek bütçeye tepkiler de gecikmedi. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer, Amerikalıların "Amerikan hayatlarının kaybolmasına ve milyarlarca dolara mal olacak bir savaş istemediğini" söyledi . Demokrat Senatör Ruben Gallego ise tepkisini daha net ortaya koydu: "Önleyici füzelerin ve mühimmatın yenilenmesi için yasa tasarısı geldiğinde, bunun bedelini koruduğumuz Orta Doğu ülkeleri ödemeli. Medicaid ve gıda pullarını keserek değil." .
Uzmanlara göre savaşın faturası daha da ağırlaşabilir
Askeri uzmanlar ve ekonomi çevreleri, çatışmanın doğrudan maliyetlerinin yanı sıra dolaylı maliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğini vurguluyor. Pensilvanya Üniversitesi Wharton Bütçe Modeli direktörü Kent Smetters, vergi mükelleflerine doğrudan bütçe yükünün 65 milyar dolar olabileceğini, çatışmanın iki ayı geçmesi durumunda bu rakamın 95 milyar dolara çıkabileceğini hesaplıyor. Buna enerji şokları, ticaret kesintileri ve finansal istikrarsızlıktan kaynaklanan 115 milyar dolarlık daha geniş ekonomik kayıplar eklendiğinde, toplam maliyet 210 milyar dolara kadar ulaşabilir .
Savunma sanayii şirketleri ise bu durumdan olumlu etkileniyor. Raytheon Technologies gibi büyük savunma yüklenicilerinin hisselerinde hareketlilik gözlenirken, uzmanlar Kongre'nin ek bütçeyi onaylaması durumunda savunma sanayii şirketlerinin daha da büyük kazançlar elde edebileceğini belirtiyor .
Öte yandan, iç politikada yankıları da büyüyor. Eski New York Belediye Meclisi üyesi Justin Brannan, sosyal medyada yaptığı paylaşımda "Akıl almaz. Savaş manyağı Hegseth'e göre günde 1 milyar dolar, 8 haftada 56 milyar dolar. Vergi mükelleflerinin parası akılsızca bir savaşa harcanıyor. Bu arada Amerikalı aileler kira ve yiyecek almakta zorlanıyor. Bu nasıl bir öncelik?" ifadelerini kullandı .
National Priorities Project'in hesaplamalarına göre, İran savaşına harcanan günlük 1 milyar dolar, Cumhuriyetçilerin bütçe kesintileri nedeniyle Medicaid'i kaybetmesi beklenen 16 milyon kişinin günlük sağlık masraflarını VE gıda pullarına bağımlı 41 milyon kişinin günlük ihtiyaçlarını tamamen karşılayabilecek durumda .
