Samsun’da balık sezonunun başlamasıyla palamut bolluğu tezgâhlara yansıdı. 400 gramdan başlayan palamutların tanesi 75 TL’ye kadar geriledi. Karadeniz’de palamutun bol olması, hamsinin bu sezonki durumuna ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirdi. Bilimsel araştırmalar, palamut ile hamsi arasında güçlü bir avcı-av ilişkisi bulunduğunu ortaya koyuyor.
Samsun’da 2026-2027 balık av sezonunun başlamasıyla birlikte palamut bereketi dikkat çekti. Karadeniz’in önemli balıkçılık merkezlerinden Samsun’da tezgâhlara gelen palamutların fiyatı, sezonun ilk günlerine göre kısa sürede geriledi.
Sezonun ilk günü 150 TL’den satılan 400 gram ve üzerindeki palamutların fiyatı önce 100 TL’ye, ardından 75 TL’ye kadar düştü. Dört palamutun 300 TL’den satıldığı tezgâhlarda kilogram hesabıyla değil adet üzerinden satış yapılıyor.
Palamuttaki bu bolluk vatandaşların yüzünü güldürürken, Karadeniz’in geleneksel balığı hamsinin bu sezon nasıl bir seyir izleyeceği de merak konusu oldu.
Palamut bol olunca hamsi azalıyor mu?
Karadeniz’de yıllardır balıkçılar ve vatandaşlar arasında “Palamut hamsiyi yiyor, palamut bol olunca hamsi azalıyor” şeklinde bir inanış bulunuyor.
Bu söylemin tamamen bir halk inanışından ibaret olmadığı, ancak olayın yalnızca palamutun hamsiyi yemesiyle açıklanamayacağı görülüyor.
Bilimsel çalışmalarda Atlantik palamudu (Sarda sarda) ile Karadeniz hamsisi (Engraulis encrasicolus) arasında doğrudan avcı-av ilişkisi ele alınıyor. Bir araştırmada palamut ve Karadeniz hamsisi arasındaki ilişkinin matematiksel modellemeyle incelendiği ve palamutun hamsi üzerindeki avcı etkisinin değerlendirildiği belirtiliyor.
Başka bir bilimsel çalışmada ise palamutun beslenme alışkanlıkları incelenirken, özellikle küçük palamutların hamsiyle beslendiği tespit edildi. Araştırmada palamutun temel avları arasında hamsinin de bulunduğu ortaya konuldu.
Dolayısıyla Karadeniz’de palamut ile hamsinin aynı ekosistemde birbirleriyle doğrudan ilişkili olduğu bilimsel olarak biliniyor.
Palamut hamsiyi gerçekten yiyor
“Palamut hamsiyi yer mi?” sorusunun bilimsel açıdan yanıtı evet.
Palamut, küçük balıklarla beslenen yırtıcı bir tür. Yapılan beslenme araştırmaları, hamsinin palamutun besinleri arasında bulunduğunu gösteriyor. Özellikle küçük ve orta boy palamutların hamsi gibi küçük pelajik balıkları tüketebildiği biliniyor.
Karadeniz'deki palamut-hamsi ilişkisini inceleyen araştırmalarda da bu iki tür arasındaki avcı-av bağlantısı doğrudan ele alınıyor. Bu nedenle palamutun yoğun olduğu dönemlerde hamsi sürüleri üzerindeki av baskısının ekosistemin bir parçası olduğu söylenebilir.
Ancak buradan “Bu yıl palamut çok, dolayısıyla hamsi kesinlikle az olacak” sonucu çıkarılamıyor.
Çünkü hamsinin denizdeki miktarını yalnızca palamut belirlemiyor. Deniz suyu sıcaklığı, besin miktarı, göç hareketleri, üreme başarısı, av baskısı ve diğer çevresel koşullar da hamsi stoklarının durumunda etkili oluyor.
Nitekim 2024 yılında Karadeniz'de palamut bolluğu yaşanırken hamsinin aynı dönemde daha az görülmesi üzerine balıkçılar arasında yine “palamut hamsiyi yiyor” söylemi gündeme gelmişti. Ancak balıkçılar hamsinin ortaya çıkması için deniz suyunun daha fazla soğumasını beklediklerini ifade etmişti.
Samsun’da palamut fiyatı 75 TL’ye düştü
Bu sezonun ilk günlerinde 150 TL'den satışa sunulan palamutların kısa sürede 80 TL'ye gerilemesi, av miktarındaki artışın tezgâhlara doğrudan yansıdığını gösterdi.
Tezgâhlarda yalnızca palamut değil, mezgit, barbun, istavrit ve diğer mevsim balıkları da yerini aldı. Hamsi, barbun ve mezgitin kilogramının 100 TL, istavritin ise 80 TL seviyesinde satılıyor.
Palamutun bu denli bol olması Samsun'da balık sezonunun başlangıcına damgasını vururken, gözler şimdi Karadeniz'in simge balığı hamsiye çevrildi.
Hamsi sezonu için gözler Karadeniz’de
Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin hattında balıkçıların önümüzdeki haftalarda denizdeki hamsi hareketliliğini daha yakından takip etmesi bekleniyor.
Uzmanların ve balıkçıların değerlendirmeleri doğrultusunda hamsinin bu sezonki durumunu yalnızca palamut bolluğuna bakarak değerlendirmek yerine deniz sıcaklığı, hamsinin göç hareketleri ve av miktarının birlikte ele alınması gerekiyor.
Bilimsel veriler, palamutun hamsinin önemli avlarından biri olduğunu ortaya koyuyor. Ancak palamutun bol olmasının hamsinin mutlaka kıt olacağı anlamına gelmediği de unutulmamalı.
Karadeniz'de önümüzdeki haftalarda deniz suyunun sıcaklığı, balık göçleri ve av miktarındaki değişim hem palamutun hem de hamsinin kaderini belirleyecek. Samsun'daki balıkçıların gözü ise şimdiden “Bu sezon hamsi bol olacak mı?” sorusunun yanıtına çevrilmiş durumda.
