Samsun'da Hayvancılık İşletmeleri İçin Buzağı ve Kuzu Bakım Rehberi

Uzmanlar, doğum sonrası ilk bakım uygulamalarından ağız sütü verilmesine, aşılama programlarından barınak hijyenine kadar pek çok konuda hayati uyarılarda bulundu. Araştırmalara göre, buzağı ölümlerinin yarısı ilk 6 haftada meydana gelirken, doğum sonrası ilk bir saat içindeki bakım hayati önem taşıyor .

Samsun Tarım ve Orman Müdürlüğü ile veteriner hekimler tarafından hazırlanan kapsamlı rehberde, sığır ve küçükbaş hayvancılık işletmelerinde verimliliği artırmak ve hayvan kayıplarını en aza indirmek için uyulması gereken kurallar sıralandı.

Buzağılarda Doğum Sonrası İlk Bakım Hayati Önem Taşıyor

Yetiştiricilerin en büyük sorunlarından biri olan buzağı ölümlerinin önlenmesi için doğum anından itibaren yapılması gereken uygulamalar büyük önem taşıyor. Uzmanlar, araştırmalara göre mevcut buzağı ölümlerinin yarısının ilk 6 haftada meydana geldiğini vurgularken, doğum sonrası ilk bir saat içindeki uygulamaların kritik olduğunu belirtiyor.

Doğum Sonrası İlk Bakım Uygulamaları

Buzağı doğar doğmaz ağız ve burun kısmı temizlenerek solunum yolları açılmalıdır. Göbek kordonu yaklaşık 4-5 cm kalacak şekilde kesilmeli ve iyotlu antiseptik solüsyon ile dezenfekte edilmelidir. Buzağı temiz, kuru ve cereyansız bir ortama alınmalı, vücut ısısının korunması sağlanmalıdır. Doğumdan hemen sonra buzağının ayağa kalkması ve annesini emmesi desteklenmelidir .

Uzmanlar, doğum sonrası ölümlerin çoğunun doğumu takip eden bir saat içerisinde gerçekleştiğine dikkat çekiyor .

Ağız Sütü (Kolostrum) Verilmesi

Buzağının yaşama şansını artıran en önemli faktörlerin başında ağız sütü geliyor. Buzağı doğumdan sonra ilk 2 saat içerisinde mutlaka ağız sütü almalıdır. En yüksek emilimin ilk 4 saat içinde gerçekleşebildiği unutulmamalıdır. İlk 24 saat içinde canlı ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u kadar ağız sütü verilmesi önerilmektedir .

Ağız sütü, buzağının bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı koruma sağlıyor .

Buzağıların Beslenmesi

İlk haftalarda buzağılar düzenli aralıklarla süt veya süt ikame yemleri ile beslenmelidir. Buzağıların önünde her zaman temiz ve taze içme suyu bulundurulmalıdır. Buzağı başlangıç yemleri erken dönemde (5. gün) verilerek işkembe (rumen) gelişimi desteklenmelidir. 2 haftalıktan itibaren kaliteli kaba yem ile desteklenmelidir. Yem ve su kaplarının temizliği düzenli olarak yapılmalıdır .

Barınak ve Hijyen Koşulları

Buzağı barınakları temiz, kuru ve iyi havalandırılmış (10-26 santigrat derece arası) olmalıdır. Altlık materyali düzenli olarak değiştirilerek hijyen sağlanmalıdır. Buzağıların kalabalık ortamlarda tutulmaması hastalık riskini azaltacaktır .

Buzağılarda Aşılama Programı

Buzağıların sağlıklı gelişimi için düzenli sağlık kontrolleri yapılmalı ve koruyucu hekimlik uygulamaları ihmal edilmemelidir .

Septisemi Aşısı

Septisemi aşısı, buzağılarda özellikle E. coli (Koliseptisemi), Pasteurella ve Clostridium türlerine karşı bağışıklık oluşturmak için uygulanır. İlk doz buzağı 2-3 haftalık olduğunda uygulanır. Rapel doz ise ilk aşıdan 3-4 hafta sonra yapılır .

Şap Aşısı

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında düzenli olarak uygulanır .

Solunum Yolu Hastalıkları Aşıları

Buzağılarda solunum sistemi hastalıklarına karşı kombine aşılar uygulanabilir. Genellikle 2-3 aylık yaşta başlanır .

Brusella Aşısı

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen aşılama kampanyaları kapsamında dişi buzağılara uygulanır .

Paraziter Hastalıklara Karşı Uygulamalar

İç ve dış parazitlere karşı koruyucu uygulamalar belirli periyotlarda yapılmalıdır. Buzağılara ilk iç parazit uygulaması genellikle 2-3 aylık yaşta yapılmalıdır. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında kene mücadelesine önem verilmelidir .

Temel Olarak Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Yetiştiricilerin aşılama programlarında dikkat etmesi gereken noktalar şöyle sıralanıyor:

• Gençlerde 6 aylıktan itibaren aşılar tekrar edilmeli

• İki haftalıktan küçük buzağılar aşılanmamalı

• Doğumuna 2 haftadan kısa süre kalanlar aşılanmamalı

• Maternal antikor süresi göz önünde bulundurulmalı

• İki aşı arasında ideal olarak 14-21 gün ara bırakılmalı

• Zorunlu durumda en fazla 2 aşı aynı anda farklı bölgelerden uygulanmalı

• İnaktif aşıların rapel (pekiştirme) dozları mutlaka yapılmalı

• Hijyenik şartlar sağlanmalı

Kuzularda Bakım ve Besleme Rehberi

Küçükbaş hayvancılık işletmelerinde de kuzu kayıplarının azaltılması için benzer hassasiyet gösterilmesi gerekiyor.

Doğum Sonrası İlk Bakım Uygulamaları

Kuzu doğar doğmaz ağız ve burun kısmı temizlenerek solunum yollarının açık olması sağlanmalıdır. Göbek kordonu yaklaşık 3-4 cm kalacak şekilde kesilmeli ve iyotlu antiseptik solüsyon ile dezenfekte edilmelidir. Yeni doğan kuzuların üşümemesi için kuru, temiz ve rüzgar almayan bir ortama alınması sağlanmalıdır .

Kuzularda Yaşama Gücünü Etkileyen Faktörler

Kuzu ve oğlaklarda yaşama gücü üzerinde etkili olan faktörler şöyle sıralanıyor:

• Yavrunun doğum ağırlığı

• Doğum tipi (ikizlik, üçüzlük)

• Annenin bakım-beslenmesi ve yaşı

• Cinsiyet

• Mevsim (aşırı sıcak veya soğuklar ölüm oranlarını artırmaktadır)

Ağız Sütü Saklama Koşulları

Her ihtimale karşı birden fazla doğum yapmış sağlıklı koyun-keçilerden kaliteli kolostrum sağılarak, buzdolabında saklanmalıdır. Kolostrum 24 saatte kadar 4 santigrat derecede buzdolabında bekletilebilir. Kolay çözülebilmesi için yassı bir kapta 200-250 gramlık porsiyonlar halinde derin dondurucuda (-18 santigrat derece) antikor seviyesini kaybetmeden 1 yıla kadar saklanabilir .

Havza’da Sakal-ı Şerif Ziyarete Açıldı, Vatandaşlar Akın Etti

İçeriği Görüntüle

Derin dondurucu sıcaklığı sürekli kontrol edilmeli, çözülmüş kolostrumlar kesinlikle tekrar dondurulmamalıdır. Dondurulmuş kolostrum, 40-45 santigrat derecelik ılık suda çözdürülerek, kuzu-oğlaklara vücut ısısında (39,5 santigrat derece) kilogram canlı ağırlığa 50 mililitre içirilmelidir .

Sütten Kesim Dönemi

Koyunların sütünün sağılmadığı işletmelerde kuzular 3-3,5 ay süreyle analarını emerler ve 30-35 kilogram olduklarında sütten kesim ağırlığına ulaşmışlardır. Koyunların sağıldığı işletmelerde ise emiştirme süresi en fazla 2,5-3 ay sürer. Erken sütten kesimde kuzular 1-1,5 aydan fazla emiştirilmezler. Sütten kesim ağırlığı da doğum ağırlıklarının en az 3-4 katı olmalıdır .

Kuzularda Aşılama Prosedürleri

Anaç Koyunların Aşılanması

Kuzuların doğumdan sonraki ilk haftalarda hastalıklara karşı korunabilmesi için anaç koyunların doğumdan önce aşılanması önemlidir. Enterotoksemi aşısı doğuma 4-6 hafta kala yapılmalıdır. Böylece kuzulara ağız sütü yoluyla pasif bağışıklık aktarılmış olur .

Kuzu Aşıları

Enterotoksemi (Çelerme) aşısının ilk dozu kuzular 4-6 haftalık olduğunda uygulanır. Rapel doz ise ilk aşıdan 3-4 hafta sonra yapılır. Daha sonra sürü aşılama programına göre yılda bir kez tekrarlanır. Şap aşısı kuzulara genellikle 2-3 aylık yaşta uygulanmaya başlanır .

Parazit Mücadelesi

Kuzulara ilk iç parazit uygulaması genellikle 1,5-2 aylık yaşta yapılmalıdır. Paraziter yoğunluğa bağlı olarak uygulamalar 3-4 ay aralıklarla tekrarlanmalıdır. Meraya çıkmadan önce ve mera sezonu sonunda koruyucu ilaçlama yapılması önerilmektedir .

Dış parazit mücadelesinde özellikle ilkbahar ve yaz aylarında kene mücadelesine önem verilmelidir .

Kimliklendirme Zorunluluğu

Yetiştiricilere yapılan son uyarıda, buzağıların doğumdan itibaren en geç 6 aylık yaşa kadar, kuzu ve oğlakların ise en geç 12 aylık yaşa kadar kimliklendirilmesi gerektiği hatırlatıldı .

Kayıt ve Takibin Önemi

Buzağı ve kuzuların doğum tarihi, sağlık uygulamaları, yapılan aşılar ve gelişim durumu kayıt altına alınmalıdır. Düzenli kayıt tutulması, hastalıkların erken teşhisi ve sürü yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır .

Kısa Bilgi Kutusu

Samsun hayvancılık, buzağı bakımı, kuzu bakımı, buzağı ölümleri, ağız sütü kolostrum, buzağı aşılama programı, kuzu aşılama, septisemi aşısı, enterotoksemi aşısı, şap aşısı, parazit mücadelesi, hayvan kimliklendirme, Samsun Tarım Müdürlüğü, sütten kesim, buzağı besleme, kuzu besleme, hayvan sağlığı.