Petrol fiyatlarına 10 dolar artış bekleniyor! Hürmüz Boğazı'nda kriz büyüyor

🚢 Hürmüz Boğazı'nda son durum: Trafik durmadı ama ciddi aksama var

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından, Hürmüz Boğazı'nın geçişe kapatıldığına yönelik iddialar enerji tedariği konusunda soru işaretlerine yol açtı. İran'dan boğazın kapatıldığına ilişkin resmi açıklama yapılmazken, uluslararası medyada yayımlanan bazı haberlerde İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bölgeden geçecek gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor" mesajını ilettiği öne sürüldü .

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Basra Körfezi'nde faaliyet gösteren gemilerin VHF Kanal 16 üzerinden yapılan yayınlarda, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına ilişkin iddialarla ilgili birden fazla rapor aldığını duyurdu. UKMTO, bu iddiaların şu aşamada doğrulanamadığını ve VHF Kanal 16'daki açıklamaların hukuken bağlayıcılığı olmadığını, uluslararası hukuk uyarınca seyrüsefer üzerinde bir kısıtlama teşkil etmediğini bildirdi .

Hürmüz Boğazı'nda ise gemi trafiğinin tamamen durmadığı ancak bazı gemilerin rota değiştirdiği ya da güvenli sularda beklemeye geçtiği gözlemlendi. Bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda U dönüşü yaptığı görülürken, bazı ticari gemiler Körfez'de beklemeye geçti .

Akaryakıta Gece Yarısı Zammı: Benzin Fiyatları 58 TL Sınırını Aştı

İçeriği Görüntüle

İran basını, gemilerin ve petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişinin durdurulmasıyla boğazın "fiilen" kapatıldığını iddia etti .

🇹🇷 Türkiye'den en üst düzey alarm: 'Seviye 3'

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerini yasakladığına dair telsiz yayınları yapıldığı bilgisini aldıklarını belirterek, bölgede Türk bayraklı gemiler için ISPS Kod Güvenlik Seviyesi 3 ilan edildiğini duyurdu .

Açıklamada, "Bölgedeki seyir duyurularının takip edilmesi, gerekirse Ana Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi (AAKKM) ile temas kurulması önem arz etmektedir" ifadeleri kullanıldı .

🛢️ Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi

Hürmüz Boğazı, küresel ticaretin en kritik enerji geçiş noktalarından biri konumunda. Umman ile İran arasında yer alan boğaz, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve Arap Denizi'ne bağlıyor. En dar noktası 33 kilometre; gemi geçiş koridorları ise yalnızca üçer kilometre genişliğinde. Bu da Hürmüz'ü "boğaz noktası" (chokepoint) haline getiriyor .

Tahran'ın elindeki en stratejik baskı araçlarından biri görülen Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor . Bu hacmin büyük bölümü, Çin başta olmak üzere Asya piyasalarına yöneliyor.

Küresel çapta deniz yoluyla taşınan petrolün 3'te 1'i Hürmüz Boğazı aracılığıyla taşınıyor . Özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın önemli miktarda petrolü ve Katar'ın tüm sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı bu stratejik geçit üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırılıyor .

Küresel doğal gaz ticaretinin de yaklaşık yüzde 20'si bu kritik su yolundan taşınıyor .

⛽ Ham petrol fiyatlarında artış bekleniyor

Uzmanlar, saldırılar sırasında kapalı olan piyasaların açılmasıyla jeopolitik risk priminin hızla fiyatlara yansıyacağını öngörüyor.

Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, doğrudan askeri çatışmaya geçilmesinin piyasa hesaplamalarını değiştirdiğini söyledi. Dourian, piyasaların pazartesi günü sert tepki vermeye hazırlandığını belirterek, "Asya piyasaları açıldığında ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üstünde artış olabilir. Nihai etki, gelişmelerin piyasa açılışına kadar nasıl ilerleyeceğine bağlı olacak." dedi .

İran'ın olası misilleme saldırılarının fiyat baskısını artırabileceğine dair yorumlarda bulunan Dourian, enerji altyapısına yönelik füze saldırısı riskinin tamamen ortadan kalkmadığını söyledi .

George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Enerji Uzmanı Umud Shokri de Hürmüz Boğazı'nın kapatılması durumunda piyasaların ilk aşamada güçlü volatilite ve sert fiyat artışlarıyla tepki vereceğine dikkati çekerek, "Arz korkuları erken dönemde baskın olacağı için Brent petrol fiyatı, başlangıçta yüzde 20-50 aralığında yükselebilir." görüşünü paylaştı .

ABD-İran gerilimi tırmanıyor! Petrol fiyatları 7 ayın zirvesinde

İçeriği Görüntüle

🌏 Asya ülkeleri Körfez'e bağımlı

Piyasadaki belirsizliğin arttığını vurgulayan Dourian, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Şu aşamada Orta Doğu petrol üretimi veya ihracatında büyük ölçekli kesinti doğrulanmış değil. Körfez üreticileri, üretime normal şekilde devam ederken ana ihracat terminalleri faaliyetlerini sürdürüyor ancak piyasaların hassasiyeti, arz kesintilerine karşı tampon kapasitenin sınırlı olmasından kaynaklanıyor. Küresel yedek üretim kapasitesinin büyük bölümü, Körfez bölgesinde yoğunlaşmış durumda. Tanker trafiğindeki yavaşlama bile piyasaları sıkılaştırabilir. Asya pazarları, özellikle hızlı etkilenecek. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler, Körfez petrolüne büyük ölçüde bağımlı."

İstanbul Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin ise CNN Türk'e yaptığı açıklamada farklı senaryoları değerlendirdi:

• 2-3 haftalık kapanma: Petrol 85-90 doları bulur, geçici şok yaşanır.

• 3 aylık kriz: Petrol fiyatları 90 doların üzerine kalıcı şekilde oturur, dünya ekonomisindeki büyümeyi 0.5-1 puan kayıp olarak etkileyebilir.

• 3 ayı aşan kriz: Ham petrol fiyatları 100-110 dolar bandına oturur .

📊 OPEC+ devrede

OPEC+ üyesi 8 ülke (Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman), küresel piyasa koşullarını değerlendirmek üzere çevrim içi toplandı. Ülkeler, nisanda petrol üretimini günlük 206 bin varil artırma kararı aldı .

OPEC yetkilileri, ABD ve İsrail'in İran'a saldırması nedeniyle Orta Doğu'da petrol sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklardan sonra OPEC+'nın petrol üretiminde sınırlı artış konusunda prensipte anlaştığını ifade etti .

🔫 Umman açıklarında tanker vuruldu

Umman Deniz Güvenlik Merkezi, Hürmüz Boğazı'nda Musandam açıklarında bir petrol tankerinin saldırıya uğradığını duyurdu. Palau Cumhuriyeti bayrağı taşıyan "Skylight" adlı petrol tankeri, Khasab Limanı'nın yaklaşık 5 deniz mili kuzeyinde hedef alındı .

Gemide 15'i Hindistan ve 5'i İran uyruklu olmak üzere 20 mürettebat bulunduğu ve hepsinin tahliye edildiği bildirildi. İlk bilgilere göre en az 4 kişi yaralandı ve tıbbi tedavi görmek üzere nakledildi .

Gemiye kimin saldırdığı henüz doğrulanmadı ancak olay, İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nın uluslararası seyrüsefere kapalı olduğunu ilan etmesinin ardından gerçekleşti .

İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı'ndan yapılan uyarılara rağmen geçiş yapmaya çalışan bir petrol tankerinin hedef alındığını açıkladı. Yayında, geminin vurulduğu, alev aldığı ve batma noktasına geldiği öne sürüldü .

📊 Kısa Bilgi Kutusu